جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٨

تمرين ( 2 ) بيّن أسباب الفصل فى الأمثلة الآتية :

نزديك باشد . اين‌كه شما ديدار كنيد و همسايه نباشيد انگيزه‌هاى دوستى را پايدارتر مىسازد . بيت دوم بر بيت اول عطف نشده است چون بيت دوم پاسخ پرسشى است كه از بيت اول ، در ذهن ، شكل مىگيرد . بنابراين ، بين بيت دوم و اول ، شبه كمال اتصال وجود دارد .

14 - و قال الخطيئة :

من يفعل الخير لا يعدم جوازيه * لا يذهب العرف بين اللّه و النّاس

حطيئه گفته است : كسى كه كار نيك مىكند پاداشهايش را از دست نمىدهد نيكى پيش خدا و مردم ، تباه نمىشود . مصراع دوم بر مصراع نخست عطف نشده است چون آن را تأكيد و تفسير مىكند .

15 - و قال أعرابى قتل أخوه إبنا له :

أقول للنّفس تأساء و تعزية * إحدى يدىّ أصابتنى و لم ترد

كلا هما خلف من فقد صاحبه * هذا أخى حين أدعوه و ذا ولدى

عرب باديه‌نشينى كه برادر او ، پسرش را كشته بود ، گفت :

براى تسليت و دلدارى به خودم مىگويم : يكى از دو دستم به دست ديگرم ناخواسته اصابت كرده است . هركدام از آنها جايگزين نبود ديگرى است . اين برادر من است آنگاه كه او را مىخوانم و اين فرزند من است . مصراع دوم بر مصراع اول عطف نشده چون مقول قول ( اقول ) است . و مصراع سوم و چهارم ، مصراع دوم را تفسير و تأكيد مىكند از اين‌رو بين آنها كمال اتصال است و نمىتوان آنها را با عطف آورد .

16 - و قال الغزّى :

من أغفل الشعر لم تعرف مناقبه * لا يجتنى ثمر من غير أغصان

و غزّى گفته است : كسى كه شعر را از ياد برد ستودنيهايش ، شناخته نمىشود ميوه از غير شاخه‌ها دستچين نمىگردد .

مصراع دوم بر مصراع اول ، عطف نشده است چون به منزلهء بيان آن است و مىتواند پاسخ پرسش مقدر باشد .

17 - و قال ابن شرف :

لا تسال النّاس و الأيّام عن خبر * هما يبثّانك الأخبار تفصيلا