جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦٥

تمرين ( 2 ) بيّن أسباب الفصل فى الأمثلة الآتية :

فصل ، در جملهء « يستضعف طائفة منهم » و « يذبح أبناءهم » است . كه اين دو جمله ، مضارع مثبت و داراى ضمير است و در اينجا حال واقع شده .

4 - و قال تعالى : إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ . خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ . « 1 »

خداى متعال ، فرمود : بىشك ، كسانى كه كفر پيشه كردند ، چه آنان را هشدار بدهى و چه هشدار ندهى ، يكسان است آنان ايمان نمىآورند .

خداوند ، بر دلها و گوشهايشان ، مهر نهاده است و بر چشمانشان پرده آويخته شده .

« ختم اللّه . . . » به علّت اين‌كه جملهء پيشين را بيان مىكند و با آن پيوند كامل و اتصال دارد ، بر آن عطف نگرديده است .

5 - و قال تعالى : وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا وَلَّى مُسْتَكْبِراً كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها كَأَنَّ فِي أُذُنَيْهِ وَقْراً . « 2 »

و خداى و الا فرمود : و هنگامى كه آيات ما بر او تلاوت مىشود متكبرانه پشت مىكند گويا نشنيده است . گويا در دو گوشش سنگينى وجود دارد . جملهء « كأن لم يسمعها » و « كأنّ فى أذنيه وقرا » از يكديگر ، جدا آورده شده و بر جملهء پيشين عطف نگرديده چون اين جمله‌ها داراى كمال اتصال است .

6 - و قال تعالى : وَ نَبِّئْهُمْ عَنْ ضَيْفِ إِبْراهِيمَ * إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ إِنَّا مِنْكُمْ وَجِلُونَ * قالُوا لا تَوْجَلْ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلامٍ عَلِيمٍ * قالَ أَ بَشَّرْتُمُونِي عَلى أَنْ مَسَّنِيَ الْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ * قالُوا بَشَّرْناكَ بِالْحَقِّ فَلا تَكُنْ مِنَ الْقانِطِينَ . « 3 »

و آنان را از ميهمانان ابراهيم ، باخبر ساز . هنگامى كه بر او وارد شدند و سلام كردند .

گفت : بىترديد ما از شما بيم داريم . گفتند : بيمناك نباش . بىگمان ما تو را به داشتن پسرى دانا مژده مىدهيم . گفت : آيا به من مژده مىدهيد با اين‌كه پيريم فرا رسيده است ؟ پس شما به چه چيز مژده مىدهيد ؟ گفتند : ما تو را بر اساس حق ، بشارت داديم پس از نااميدان مباش .

جمله‌هاى « قال إنّا . . . » و « قالوا . . . » همين‌گونه « قال » و « قالوا » در آيات بعدى چون

( 1 ) . بقره ، 6 و 7 . ( 2 ) . لقمان ، 7 . ( 3 ) . حجر ، 51 ، 52 ، 53 ، 54 ، 55 .