جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٩

تطبيق 2 اجراء و نمونه‌آورى 2

ساخته‌اى يا پوشيده‌اى و فرسوده كرده‌اى يا در راه خدا داده‌اى و نگه داشته‌اى . در اين حديث شريف ، نفى و إلّا شيوه قصر است . نوع قصر ، قصر حقيقى صفت بر موصوف است .

تطبيق 2 اجراء و نمونه‌آورى 2

تطبيق 2 اجراء و نمونه‌آورى 2

1 - قال اللّه تعالى : إِنَّمَا اللَّهُ إِلهٌ واحِدٌ « 1 »

خداى برين فرمود : همانا « اللّه » خداى يگانه است . در اين آيهء شريفه ، قصر اضافى موصوف بر صفت ، به وسيله « إنّما » است . اين قصر ، به اعتبار حال مخاطب ، قصر إفراد است .

2 - قال تعالى : إِنْ حِسابُهُمْ إِلَّا عَلى رَبِّي لَوْ تَشْعُرُونَ « 2 »

خداى و الا فرمود : نيست حساب آنان ، مگر بر پروردگار من اگر شعورتان را به كار گيريد . در اين آيهء كريمه ، قصر اضافى موصوف بر صفت ، به طريق نفى و استثناء پديد آمده است . اين قصر نيز قصر افراد است .

3 - قال تعالى : لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ « 3 »

خداى برين فرمود : براى خداست ، آنچه در آسمانها و زمين وجود دارد . در اين آيهء مباركه ، قصر حقيقى صفت بر موصوف ، به جهت تقديم « للّه » تحقق پيدا كرده است .

4 - قال اللّه تعالى : إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَكْذِبُونَ « 4 »

خداوند متعال فرمود : شما نيستيد مگر كسانى كه دروغ مىگوييد . در اين آيهء شريفه ، قصر اضافى موصوف بر صفت است و اين قصر ، با شيوهء نفى و استثناء تحقق يافته است و به اعتبار حال مخاطب ، قصر إفراد است .

5 -

فإن كان فى لبس الفتى شرف له * فما السّيف إلّا غمده و الحمائل

اگر شرف جوان در جامه اوست پس شمشير ، چيزى جز غلاف و بندهايش نيست . در اين شعر ، قصر اضافى موصوف بر صفت ، به وسيلهء نفى و استثناء تحقق يافته است .

6 -

ليس اليتيم الذّى قد مات والده * بل اليتيم يتيم العلم و الأدب

يتيم ، آن نيست كه پدرش مرده است بل يتيم كسى است كه از دانش و ادب بىبهره است .

( 1 ) . نساء ، 171 . ( 2 ) . شعرا ، 113 . ( 3 ) . بقره ، 284 . ( 4 ) . يس ، 15 .