جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤١

بحث نهم دربارهء معرفه آوردن مسند اليه به سبب اضافه است

بحث نهم دربارهء معرفه آوردن مسند اليه به سبب اضافه است

بحث نهم دربارهء معرفه آوردن مسند اليه به سبب اضافه است

مسند اليه ، با اضافه شدن به يكى از معرفه‌هايى كه گذشت ، براى هدفهاى فراوانى ، معرفه آورده مىشود :

1 - براى اين‌كه : اضافه‌كردن مسند اليه ، به معرفه ، كوتاه‌ترين راه براى حاضر ساختن آن ، در ذهن شنونده است . مانند : « جاء غلامى » .

2 - يكى از جاهايى كه مسند اليه به معرفه اضافه مىشود ، جايى است كه شمردن يك به يك افراد ، يا ممكن نيست يا دشوار است . مانند : « أجمع أهل الحقّ على كذا » اهل حق ، بر اين مطلب ، اتفاق دارند . در اين مثال ، « اهل » مسند اليه و مضاف به معرفه است . اگر مىخواستيم همهء اهل حق را يك‌به‌يك و يك جا بشماريم ، محال بود و مثل « أهل مصر كرام » مردم مصر بزرگوارند . در اين مثال نيز ، « أهل » مسند اليه مضاف به معرفه است اگر مىخواستيم تمام جمعيت مصر را يك‌به‌يك ذكر كنيم در اوج دشوارى بود .

3 - و منها الخروج من تبعة تقديم البعض على البعض ، نحو : حضر أمراء الجند .

4 - و منها التّعظيم للمضاف نحو : كاتب السّلطان حضر . أو التعظيم للمضاف إليه نحو : الامير تلميذى . او غيرهما : نحو أخو الوزير عندى .

3 - مسند اليه را مضاف به معرفه مىآوريم تا از بازتابهاى ناخوشايند تقديم بعضى بر بعض ديگر ، رهايى يابيم . مثل : « حضر أمراء الجند » فرماندهان ارتش ، حاضر شدند . در اين‌جا « أمراء » مسند اليه و مضاف به معرفه است . اگر مىخواستيم به جاى اين مضاف ، نام آنان را ببريم ناگزير ، نام برخى بر برخى ديگر ، مقدم مىشد و اين ، پيامدهاى ناگوارى را به دنبال داشت .

4 - از اهداف مضاف آوردن مسند اليه ، عظمت دادن به مضاف است . چون : « كاتب السّلطان حضر » نويسندهء شاه حاضر شد . در اينجا ، « كاتب » مسند اليه و مضاف است و اين اضافه ، به مضاف ، عظمت مىبخشد .

يا اضافه براى عظمت دادن به مضاف اليه است ، مثل : « الامير تلميذى » شاه ، شاگرد من است . در اين مثال ، « تلميذ » به « ى » اضافه شده و اين اضافه ، به مضاف اليه عظمت داده است .