جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٨

بحث ششم دربارهء معرفه آوردن مسند اليه به وسيلهء اسم اشاره است .

بحث ششم دربارهء معرفه آوردن مسند اليه به وسيلهء اسم اشاره است .

بحث ششم دربارهء معرفه آوردن مسند اليه به وسيلهء اسم اشاره است .

مسند اليه ، اسم اشاره آورده مىشود هنگامى كه اشاره ، تنها راه حاضركردن مسند اليه ، در ذهن شنونده باشد . ( يعنى : تنها راه شناختن و آشنايى ) بدين‌سان كه مسند اليه ، حاضر و محسوس است و گوينده و شنونده نمىدانند نام ويژهء آن چيست و چيز ديگرى كه آن را مشخص كند نيز نمىشناسند . مثلا تو به چيزى كه نه نامش را مىدانى و نه وصفش را اشاره مىكنى و مىگويى : « أتبيع هذا » آيا اين را مىفروشى ؟

أمّا إذا لم يتعيّن طريقا لذلك . فيكون لأغراض أخرى :

( الف ) بيان حاله فى القرب ، نحو : هذه بضاعتنا

( ب ) بيان حاله فى التّوسط ، نحو : ذاك ولدى

( ج ) بيان حاله فى البعد ، نحو : ذلك يوم الوعيد

أمّا زمانى كه اشاره ، تنها راه شناسايى مسند اليه نباشد ، آنگاه براى هدفهاى ديگرى از اسماء اشاره ، استفاده مىشود :

الف : بيان موقعيت مسند اليه ، از نظر نزديك بودن . مثل : « هذِهِ بِضاعَتُنا » « 1 » : اين كالاى ماست . در اين مثال ، « هذه » مسند اليه است و براى نشان دادن قرب ، استعمال شده است .

ب : بيان موقعيّت مسند اليه از جهت متوسط بودن . ( نه دور بودن و نه نزديك بودن ) . مثل :

« ذلك ولدى » او فرزند من است . « ذلك » مسند اليه و نشانگر متوسط بودن از جهت مكان است .

ج : بيان حال مسند اليه ، از حيث دور بودن . چون « ذلِكَ يَوْمُ الْوَعِيدِ » « 2 » آن ، روز وعده‌هاى ترس‌انگيز است .

1 - تعظيم درجته ، بالقرب ، نحو : إنّ هذا القرآن يهدى للّتى هى أقوم .

أو تعظيم درجته بالبعد ، كقوله تعالى : ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ .

2 - أو التّحقير بالقرب نحو : هَلْ هذا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ .

أو التّحقير بالبعد كقوله تعالى : فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ .

1 - از آن هدفها ، بزرگداشت منزلت مسند اليه است با آوردن اسم اشاره‌اى كه براى اشاره

( 1 ) . يوسف / 65 . ( 2 ) . ق / 20 .