جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢١٨

تطبيق اجرا و نمونه‌آورى

در اين اشعار ، مفعولهاى « المطعمون » ، « قدرنا » ، « المهلكون » ، « المانعون » ، « أردنا » ، « التاركون » ، « سخطنا » ، « الآخذون » و « رضينا » حذف شده است . مراقبت از وزن و قافيه ، و افادهء عموم ، از عوامل اين حذف كردنهاست « 1 » .

12 - أنا النّبىّ لا كذب أنا ابن عبد المطلب « 2 »

من پيامبرم و اين دروغ نيست . من پسر عبد المطلبم . در اين سخن ، خبر لاى نفى ، به جهت عدم نياز ، حذف شده است .

13 - أنا سيّد ولد آدم يوم القيامة و لا فخر « 3 »

من سالار فرزندان آدم در روز رستاخيزم و اين سخن ، از روى خودستايى نيست . در اين مثال ، خبر « لا فخر » به دليل عدم نياز و وجود قرينه ، حذف شده است .

14 - خلّاق لما يشاء .

آفرينندهء چيزهايى است كه مىخواهد .

در اينجا مسند اليه ، به جهت مشخص بودن ، حذف شده است .

15 - الحمد للّه الحميد .

ستايش ، بايستهء خدايى است كه او ستوده است . در اين مثال ، « الحميد » براى ستايش ، رفع داده شده و مسند اليه آن « هو » محذوف است .

16 - لا تخاطب السّفيه اللئيم و أحسن إلى الفقير المسكين .

با كم‌خردى كه فرومايه است رويارو مشو و به نيازمندى كه بىچيز است نيكى كن .

« اللئيم » براى نكوهش ، رفع داده شده يعنى خبر مبتداى محذوف ، قرار گرفته و « المسكين » بنا بر ترحّم ، مرفوع گشته و مبتداى آن ، يعنى : « هو » حذف شده است .

17 -

حيّوا العروبة فى عليا مراتبها * و خير فرسانها شيبا و شّبّانا

بر عروبت ( عرب ) بر بلندى مراتبش ، درود فرستيد زنده باد گوييد و بر بهترين سواركارانش چه آنان كه پيرند و چه جوانند .

( 1 ) . اين اشعار ، از معلقهء عمرو بن كلثوم است . نگاه كنيد به : شرح معلقات ، نوشتهء زوزنى ، ص 130 ، و 134 . ( 2 ) . بحار الانوار ، ج 16 ، ص 205 ، باب 21 . اين سخن را پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در جنگ حنين مىگفتند . ( 3 ) . بحار الانوار ، ج 8 ، ص 48 ، روايت 51 ، باب 21 .