جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠١
اجراى فراگير قواعد باب دوم « 1 »
اين جمله ، استمرار و دوام را مىفهماند به قرينهء اينكه در نكوهش ، به كار رفته است .
« مجتهد » : مسند و « صاحباك » : مسند اليه است .
و بر همين قياس بگير مانند اين جملهها را :
« ما مبغوض أنت » : تو دشمن نيستى . « مبغوض » : مسند . « أنت » : مسند اليه .
« ما حسن فعل أعدائك » : كار دشمنانت نيكو نيست . « حسن » : مسند . « فعل اعدائك » :
مسند اليه .
« أقائم أخواك » : آيا دو برادرت ايستادهاند ؟ « قائم » : مسند .
« أخواك » : مسند اليه .
« هل منصف أصحابك » : آيا يارانت انصافپيشه هستند ؟
« منصف » : مسند . « اصحابك » : مسند اليه .
كلّما ذاكر المجتهد استفاد ، جملة استفاد ، فعليّة خبريّة من الضرب الابتدايى .
المسند : استفاد ، و المسند اليه : هو ، و هى مفيدة للاستمرار التجددى بقرينة كلّما .
« كلّما ذاكر المجتهد استفاد » : آدم كوشا هرچه مذاكره كند بهره مىبرد .
جملهء « استفاد » فعليّهء خبريّه از نوع ابتدايى است . « استفاد » : مسند . « هو » : مسند اليه .
اين جمله ، به قرينهء « كلّما » استمرار تجددى ( لحظه به لحظه ) را مىفهماند .
الشّمس طالعة ، تقولها للعاثر ، جملة خبريّة اسميّة من الضرب الابتدايى المسند اليه : الشّمس و المسند : طالعة و المراد بها التوبيخ .
« الشّمس طالعة » : خورشيد برآمده است كه به شخص خطاكار مىگويى . جملهء خبريّه اسميّه از نوع ابتدايى است . « الشّمس » : مسند اليه . « طالعة » : مسند .
هدف از ايراد اين جمله ، نكوهشكردن است .
الكريم محبوب ، جملة اسمية من الضرب الابتدايى ، المسند اليه : الكريم و المسند :
محبوب ، و المراد بها الاستمرار بقرينة المدح .
« الكريم محبوب » : جملهء خبريّه اسميّه از نوع ابتدايى است . « الكريم » : مسند اليه و « محبوب » مسند است . و استمرار و پيوستگى ، مراد گوينده بوده و قرينهاش موقعيّت ستايشآميز سخن است .
من يسافر ، جملة انشائيه استفهامية . المسند اليه من : و المسند : جملة يسافر .