جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤١

اجرا و نمونه‌آورى

استعمال شده است .

تطبيق

اجرا و نمونه‌آورى

اجرا و نمونه‌آورى

أذكر ما يراد من صيغ النّهى الآتية :

مراد از صيغه‌هاى نهى در جمله‌هاى زيرين را بيان كن .

1 - وَ لا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْباطِلِ وَ تَكْتُمُوا الْحَقَّ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ « 1 »

حق را با باطل ميآميزيد و آگاهانه حق را نپوشانيد . در اين آيهء شريفه ، « لا تَلْبِسُوا » صيغهء نهى است و براى سرزنش ، به كار آمده است ، سرزنش كسانى كه حق و باطل را به هم مىآميزند .

2 -

فلا تلزمنّ النّاس غير طباعهم * فتتعب من طول العتاب و يتعبوا

و لا تغترر منهم بحسن بشاشة * فأكثر ايماض البوارق خلّب

مردم را به چيزهايى كه مطلوب طبعشان نيست وادار مكن چنين كارى هم خودت را از سرزنش پيگير ، خسته مىكند و هم آنان ، در رنج مىافتند .

و فريب خوشرويىشان را مخور بيشتر جهش برقها ، پديدهء ابر بىباران است . در اين شعر ، « فلا تلزمنّ » و « لا تعترر » صيغهء نهى است و براى ارشاد نسبت به اخلاق شايسته به كار رفته است .

3 -

فلا تهج ان كنت ذا إربة * حرب أخى التّجربة العاقل

اگر انديشمندى با كسى كه تجربه دارد و خردمند است جنگ مكن .

« فلا تهج » در اين شعر ، براى ارشاد و نصيحت ، استعمال شده است .

4 - لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ « 2 »

امروز ، پوزش نخواهيد . « لا تعتذروا » براى سرزنش و نكوهش است .

5 -

لا تحسب المجد تمرا انت آكله * لن تبلغ المجد حتّى تلعق الصبر « 3 »

مپندار كه مجد و بزرگى ، خرما و رطبى است كه بتوانى آن را تناول كنى . تو هرگز به مجد

( 1 ) . بقره / 42 . ( 2 ) . تحريم / 7 . ( 3 ) . صبر به معنى چادروا ، و تبرزد ، و زكاب و عصارهء درختى تلخ [ كه به كسر باء مىباشد ] و به سكون باء ، تلفظ نكنند ، مگر در ضرورت شعر ( فرهنگ نفيسى 3 / 2128 )