جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣١

بحث اول درباره امر است

5 - و ناتوان دانستن ، چون سخن خداى و الا : « فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ » « 1 » سوره‌اى همانند آن را بياوريد . در اين آيهء شريفه ، « فأتوا » براى تعجيز يعنى نسبت عجز دادن و ناتوان دانستن ، آمده است .

6 - و مباح و جايزكردن ، چون سخن خداى برين : « كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ » « 2 » . بخوريد و بياشاميد تا رشتهء سفيد صبح ، از رشتهء سياه شب ، مشخص گردد .

« كلوا » و « اشربوا » دو صيغهء امر است كه مباح بودن اكل و شرب را مىفهماند .

و مانند : اجلس كما تشاء هرگونه كه مىخواهى بنشين .

7 - و التّسوية ؛ نحو قوله تعالى : فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا

8 - و الاكرام ؛ كقوله تعالى : ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ

9 - و الامتنان ؛ نحو قوله تعالى : فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ

10 - و الاهانة كقوله تعالى : كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَدِيداً

11 - و الدّوام كقوله تعالى : اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ .

12 - و التّمنى كقول إمرؤ القيس :

الا ايّها اللّيل الطويل الا انجلى * بصبح و ما الاصباح منك بامثل

7 - و برابر دانستن ؛ مانند سخن خداى و الا : « فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا » « 3 »

شكيبايى كنيد يا شكيبايى نكنيد . در اين آيهء شريفه ، « اصبروا » براى « تسويه » و برابر دانستن ، استعمال شده است .

8 - و بزرگداشتن ؛ چون سخن خداى برين : « ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ » « 4 » به سلامت در بهشت آييد در حالى كه بىگزند خواهيد بود . « ادخلوا » در اين آيه ، براى « اكرام » ، به كار رفته است .

9 - و منّت نهادن ؛ چون سخن خداى برين : « فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ » « 5 » از آنچه خداى ، روزيتان ساخته بخوريد .

10 - و سبك‌كردن ؛ بسان فرمان خداوند و الا : « كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَدِيداً » « 6 » سنگ يا

( 1 ) . بقره / 23 . ( 2 ) . بقره / 178 . ( 3 ) . و طور / 16 . ( 4 ) . حجر / 46 . ( 5 ) . نحل / 114 . ( 6 ) . اسراء / 50 .