جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٢
اجراء و نمونه‌آورى ( 1 )
در اين شعر ، غرض شاعر ، مهرطلبى و عطوفت‌خواهى است .
تطبيق ( 1 )
اجراء و نمونه‌آورى ( 1 )
اجراء و نمونه‌آورى ( 1 )
أحصر المؤكّدات فى العبارات التاليه و بيّن ضروب الخبر الثلاثة .
عوامل تأكيد كننده را در عبارتهايى كه مىآيد برشمار و انواع سه گانهء خبر را مشخص بساز .
1 -
ألا فى سبيل المجد ما انا فاعل * عفاف و إقدام و حزم و نائل « 1 »
آگاه باشيد آنچه در راه بزرگوارى انجام داده‌ام پاكدامنى ، شجاعت ، دورانديشى و كار نيك بوده است . در اين شعر ، خبر از نوع‌طلبى است و « الا » كه از ادات « استفتاح » و « تنبيه » است سخن را تأكيد مىكند . به اضافه ، اسميّه بودن جمله ، از مؤكّدات است .
2 -
و انّ امرء قد سار خمسين حجة * الى منهل من ورده لقريب
و بىشك كسى كه پنجاه سال به سوى رودخانه رفته به آبشخور ، نزديك است .
در اين شعر ، « انّ » ، « قد » و « لام » در « لقريب » از ابزار تأكيد است و شكل خبر ، انكارى است چون بيشتر از يك مؤكد دارد .
3 -
ليس الصّديق به من يعيرك ظاهرا * متبسّما عن باطن متجهم
راستگفتار نيست كسى كه در ظاهر ، با لبخند ، سرزنشت مىكند و باطنش زشت است .
شكل اين خبر ، طلبى است و « باء » زائده بر سر « به من » براى تأكيد آمده است .
4 - قال تعالى : لَئِنْ أَنْجَيْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ « 2 »
اگر ما را از اين رخداد ، رها سازى حتما سپاسگزار خواهيم گشت .
نوع خبر در آيهء شريفه ، « انكارى » است و « لام توطئه قسم » و « لام تأكيد » و « نون تأكيد » سه مؤكّد است .
5 - قال تعالى : وَ جَعَلْنا نَوْمَكُمْ سُباتاً وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً . « 3 »
ما خفتن شما را آسايش و شب را پوشش و روز را هنگامهء عيش و زندگى قرار داديم .
( 1 ) . اين شعر ، از ابو العلاء معرّى است . ( 2 ) . يونس / 22 . ( 3 ) . نبأ / آيات : 9 ، 10 و 11 .