جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١١

نمونه‌هايى در بيان اهداف خبرها

نشاندى . « 1 »

7 - و قال أبو العتاهية يرثى ولده عليّا :

بكيتك يا علىّ بدمع عينى * فما اغنى البكاء عليك شيئا .

و كانت فى حياتك لى عظات * و أنت اليوم أوعظ منك حيّا .

و ابو عتاهيه در سوگ پسرش علىّ سروده است :

با اشك چشم ، براى تو گريستم گريستن براى تو جاى چيزى را نگرفت .

در زندگيت برايم پندهايى بود و اكنون تو پندآموزتر از آنگاهى كه زنده بودى

هدف شاعر ، از اين سروده ، ابراز اندوه و حسرت براى از دست دادن فرزندش بوده است .

8 -

انّ الثّمانين و بلّغتها * قد احوجت سمعى الى ترجمان

هشتاد سالگى ( الهى كه به آن برسى ) گوشم را به بيان كننده ، نيازمند كرده است .

در اين شعر ، مراد شاعر ، اظهار ناتوانى است .

9 - قال أبو العلاء المعرّى :

ولى منطق لم يرض كنه منزلى * على اننّى بين السّماكين نازل

و ابو العلاء گفته است : مرا منطقى است كه به ارزش منزلتم خشنود نيست . با اين‌كه در بين دو ستاره ، منزل دارم . « 2 » در اين شعر ، شاعر مىخواسته اظهار فخر كند .

10 - قال إبراهيم بن المهدىّ يخاطب المأمون :

أتيت جرما شنيعا * و أنت للعفو اهل

فان عفوت فمنّ * و ان قتلت فعدل

ابراهيم ، پسر مهدى ، خطاب به مأمون گفت :

جنايت زشتى كردم اكنون تو شايستهء بخشيدنى .

اگر از من بگذرى بر من منّت نهاده‌اى و اگر مرا بكشى داد پيشه كرده‌اى .

( 1 ) . مقصود شاعر از اين خبر ، اظهار غم و اندوه بوده است . براى پژوهش بيشتر دربارهء اين شعر ، به شرح ديوان متنبّى ، نوشتهء برقوتى ، ج 1 ، ص 62 نگاه كنيد . ( 2 ) . سماكان : دو ستارهء نورانى است . به يكى « اعزل » و به ديگرى « رامح » مىگويند . ابو العلاء مىخواهد بگويد : عقل و منطق من ، موقعيت كنونى مرا كوچك مىشمارد با اين‌كه مقام من چونان كسى است كه بين آن دو ستاره ساكن باشد .