جواهر البلاغة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٠

نمونه‌هايى در بيان اهداف خبرها

و لمّا دعوت الصّبر بعدك و الأسى * أجاب الأسى طوعا و لم يجب الصّبر

فان ينقطع منك الرّجاء فانّه * سيبقى عليك الحزن ما بقى الدّهر

محققّا تو پسرانت را با نرمخويى و سازش ، مؤدب ساختى نه با سنگ‌دلى و شكنجه . در اين عبارت ، متكلم مىخواهد به مخاطب بفهماند كه من از شيوهء تربيتى تو آگاهم .

پس از تو هرگاه شكيب و اندوه را فرا خواندم اندوه ، مرا اجابت كرد و شكيب ، جوابم نداد .

اينك اگر رشتهء اميد از تو گسسته گشته ، بىترديد ، اندوه براى تو تا پايان روزگار ، باقى است . در اين اشعار ، شاعر مىخواسته اندوهش را اظهار كند .

3 - توفّى عمر بن الخطّاب سنة ثلاث و عشرين من الهجرة .

عمر پسر خطّاب ، در سال بيست و سوم هجرى درگذشت .

هدف از اين خبر ، رساندن حكم خبر ، به مخاطب است .

4 - قال أبو فراس الحمدانىّ : « 1 »

و مكارمى عدد النّجوم و منزلى * مأوى الكرام و منزل الأضياف

ابو فراس حمدانى گفته است : ارجمنديهايم به شمارهء ستارگان است و خانه‌ام منزل ارجمندان و ميهمانان . در اين شعر ، هدف ابو فراس ، خودنمايى و اظهار فخر بوده است .

5 - و قال ابو الطيّب :

و ما كل‌ّها و للجميل بفاعل * و لا كلّ فعّال له بمتمّم

ابو طيّب متنبّى سروده است : نه همهء آنان كه نيك را دوست دارند انجام مىدهند و نه همهء آنان كه كار نيك مىكنند آن را به پايان مىآورند . « 2 »

6 - و قال ايضا يرثى اخت سيف الدّولة :

غدرت يا موت كم افنيت من عدد * به من أصبت و كم اسكتّ من لجب

باز او ( متنبّى ) در سوگ خواهر سيف الدّوله سروده است . اى مرگ ، نيرنگ پيشه كردى چه شمار بسيارى را تباه ساختى با مرگ آنان كه در دام انداختى و چه بسيار آواها كه فرو

( 1 ) . ديوان ابو فراس ، ص 191 . ( 2 ) . غرض از خبر در اين شعر ، افادهء حكمى است كه در خبر نهفته است . ابو طيّب مىخواسته كوتاهى برخى از مردم را در كارهاى خير به شنوندگان بفهماند . نگاه كنيد به شرح ديوان متنبّى ، نوشتهء برقوتى ، ج 2 ، ص 392 .