ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠

چند سؤال مهم در بارهء نهج البلاغه

و سومين سؤال ايراداتى است كه :

در باره اين كتاب گرفته‌اند كه چگونه مىتوان از آنها پاسخ گفت ؟

اولا بايد دانست پاسخ مفصل سه سؤال بالا را نويسندهء محترم « مصادر نهج البلاغه و اسانيده » در جزء اول اين كتاب به طور مفصل داده است و ما در اينجا فشرده‌اى از پاسخ او را نقل مىكنيم :

در پاسخ سؤال اول مىگوئيم :

شريف رضى نخستين كسى نبوده كه : كلمات امير مؤمنان ( ع ) را جمع كند و تدوين نمايد زيرا مردم به سخنان امام ( ع ) اهميت فوق العاده‌اى مىدادند كه نسبت به سخن هيچيك از فصيحان و بليغان - چه آنها كه در جاهليت وجود داشتند و چه آنها كه در اسلام - به اين اندازه اهميت نمىدادند سخنان آن حضرت در زمان خودش تدوين يافته و آنها را در همان عصر حفظ مىنمودند . و عده‌اى تندنويس بودند كه در همان ساعتى كه امام ( ع ) خطبه را القاء مىنمود كلمات را مىنوشتند .

اين « زيد بن وهب » جحنى است كه از اصحاب آن حضرت ، و در بسيارى از مجامع همراه وى بوده است و كتاب « خطبه‌هاى امير مؤمنان » را بر منابر در جمعه‌ها و اعياد و . . . جمع‌آورى نموده « 1 » و اين « حارث اعور » همدانى كوفى است « 2 » كه از اصحاب فداكار و از علاقمندان واقعى امام ( ع ) بوده ، و حقائق بسيارى از علوم امام را گرفته و براى ما نقل نموده . او بعضى از خطبه‌هاى امام را هنگام سخنرانى مىنوشته است .

( 1 ) - اتقان المقال صفحه 192 ( 2 ) - در سال 65 هجرى وفات يافته است