پرسشهاى مردم و پاسخهاى امام صادق ( ع ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٩
آيا علم و مشيّت مختلف‌اند ؟
داد .
و لذا ما آنچه را قرآن و روايات پيغمبر اكرم - صلّىاللَّه عليه وآله و سلّم - ثابت نموده ثابت مىكنيم ، زيرا پيامبر فرمودند : « دستهاى خداوند به طرف خداوند را بالا ببريد » و اين مطلبى است كه مورد اتفاق تمامى فرقه‌هاى امت است .
هَلِ الْعِلْمُ وَالْمَشيئَةُ مُخْتَلِفانِ ؟
عَنْ بُكَيْرِ بْنِ أَعْيَنَ قالَ : قُلْتُ لِأَبي عَبْدِاللَّه - عليه السّلام - : عِلْمُ اللَّهِ وَمَشيئَتُهُ هُما مُخْتَلِفانِ أَمْ مُتَّفِقانِ ؟
فَقالَ : أَلْعِلْمُ لَيْسَ هُوَ الْمَشيئَةَ ، أَلاتَرى أَنَّكَ تَقُولُ : سَأَفْعَلُ كَذا ، إِن‌ْشاءَاللَّهُ ، وَلا تَقُولُ : سَأَفْعَلُ كَذا ، إِنْ عَلِمَ اللَّهُ ، فَقَوْلُكَ : إِن‌ْشاءَاللَّهُ دَليلٌ عَلى أَنَّهُ لَمْ يَشَأْ فَإِذا شاءَ كانَ الَّذي شاءَ - كَما شاءَ - وَعِلْمُ اللَّهِ سابِقٌ لِلْمَشيئَةِ . « 1 »
آيا علم و مشيّت مختلف‌اند ؟
آيا علم و مشيّت مختلف‌اند ؟
بكير بن اعين گويد : به امام صادق - عليه السّلام - گفتم : آيا علم خدا و مشيت خدا دو چيز است يا يك چيز ؟
حضرت فرمودند : علم مشيت نيست ، مگر نه اينكه تو مىگوئى : من اين كار را خواهم كرد اگر خدا بخواهد . و نمىگوئى : اين كار را خواهم كرد اگر خدا بداند .
پس گفتهء تو : اگر خدا بخواهد ، دليل بر اين است خدا نخواسته است ، و اگر بخواهد آنچه خواست - بطورى كه خواست - واقع مىشود ، و علم خدا سابق بر مشيت او است .
( 1 ) - بحار الأنوار : ج 4 ص 144 ح 15 .