أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٠

اقسام ششگانه تجرّى از قرار ذيل است

بىگانه و نامحرم است عمل جنسى را با آن انجام داده و بعدا كشف شده است كه زوجه خودش بوده است آيا عمل او حرمت دارد يا نه ؟ محل نظر مىباشد .

مثال دوم : با گمان اينكه همسرش حيض است با او جماع مىنمايد و بعدا معلوم مىشود كه حيض نبوده است . مثال سوم : با هجوم و زور طعامى را از دست غير مىگيرد و مىخورد و بعدا معلوم مىشود كه طعام از آن خودش بوده است . مثال چهارم : با تعدى و زور گوسفندى را از كسى مىگيرد و آن را ذبح مىنمايد و بعدا معلوم مىشود كه ملك خودش بوده است . مثال پنجم : شخص را با گمان اينكه محفوظ الدّم است بقتل مىرساند و بعدا معلوم مىگردد كه مهدور الدم است .

در همه موارد مزبور حرمت عمل تجرّى و عقاب داشتن آقاى متجرّى ، از نظر مرحوم شهيد مورد نظر و اشكال مىباشد .

( و قد قال بعض العامّة . . . ) مرحوم شهيد پس از يادآورى موارد تجرّى و اظهارنظر مبنى بر اينكه حرمت تجرّى و عقاب داشتن متجرّى محل اشكال و نظر است ، نظريه بعض از علماء اهل سنّت را در مورد حكم تجرّى بيان نموده و آن را غير قابل قبول و تحكّم و تخرّص بر غيب معرّفى فرموده است .

بعضى از عامّه گفته‌اند : آقاى متجرّى در دنيا فاسق شناخته مىشود و در آخرت عقاب و عذاب پائين‌تر از عقاب گناه كبيره و بالاتر از عقاب و عذاب گناه صغيره خواهد داشت . مرحوم شهيد فرموده است حكم كردن بفسق متجرّى زورگوئى بوده و عقاب متوسّط بين عقاب گناه كبيره و گناه صغيره براى متجرّى تعيين كردن ، غيب‌گوئى و خيال‌بافى مىباشد چه آنكه هر دو مورد دليل قانع‌كننده ندارد . ( انتهى ) يعنى سخنان مرحوم شهيد به پايان رسيد .

( توضيح عبارت )

( بفسق المتعاطى ذلك لدلالته على . . . ( ق صفحه 8 سطر 17 ج صفحه 14