المعجزة الكبرى القرآن ( معجزه بزرگ پژوهشى در علوم قرآنى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٨

آسانى حفظ سوره‌هاى كوتاه

بزرگ اجتماعى هستند » .

در كنار سوره‌هاى بزرگ و سوره‌هاى كوچك ، برخى از آيات نيز طولانى و بعضى كوتاهند با اين كه ايجاز و اطناب در هر دو دسته از آيات وجود دارد مثلا در اثناى آيه طولانى اين جمله وجود دارد :

يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ 304 كه در بردارندهء معانى گرانبها و ارزشمند در زمينه فلسفه و هدف شريعت و احكام الهى مىباشد كه خداوند هدفش از تشريع احكام سخت گيرى نيست ، بلكه مىخواهد آسان بگيرد .

بيشتر آيات طولانى در زمينهء احكام تكليفى است كه نياز به توضيح و تفصيل دارد و اجمال كافى نيست ، مانند آيهء محرمات :

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ . . . وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ 305 و نظير آيهء مداينه كه طولانىترين آيه در قرآن است :

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ . . . وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ 306 و مانند آيات ارث و نيز آيات مربوط به روزه كه برخى از احكام آن را بيان كرده است :

شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ . . . كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آياتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ 307 و نيز بعضى از آيات قصص مانند داستان بنى اسرائيل :

وَ إِذْ قُلْتُمْ يا مُوسى لَنْ نَصْبِرَ عَلى طَعامٍ واحِدٍ . . . ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ 308 اين كه مىگوييم برخى از آيات طولانى هستند ، به اين معنى نيست كه داراى تطويل مىباشند ، بلكه از نوع اطنابى هستند كه در آن كلمه زايد و بى جا وجود ندارد ، و گاهى در بين يك آيه طولانى جمله‌اى از قبيل ايجاز قصر به كار مىرود ، مانند جملهء :

« يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ » .

كه در ضمن آيه « صوم » مى باشد .

و مراد از آيه بزرگ و طولانى اين نيست كه الفاظ آن بيشتر از معانى باشد ، بلكه مقصود آن است كه از حدّ اطناب بليغ و زيبا تجاوز نمىكند ، پس