انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٨

فصل

سه طوفان مىشود عامّ ، و يكى خاصّ به اهل مصر كه در زمان موسى ، عليه السّلام ، موجب هلاك قبطيان و فرعون بوده باشد ؛ و يك طوفان عام در زمان نوح مىشود ؛ يكى در آخر دور كه بعد از او آدم ، عليه السّلام ، موجود مىشود . و از اين كلمات معلوم شد كه جميع امثال اوضاع افلاك و حوادث عالم كون و فساد در ادوار غير متناهيه لا يزال واقع مىشود لا الى نهايت . قال الشارح : [ [ الافلاك اذا أخذت . . . من اوّل الدّور محصّلة للنّسب العقليّة الّتى تريد استيفاءها يستوفيها شيئا فشيئا على التّرتيب العقلىّ الّذى فى الانوار - المجرّدة و اذا « 1 »

تمّ الدّور باستيفائها النّسب الموجودة العقلية الّتى يمكن التّشبّه بها و هبطت باسرها الى العالم الجسمانىّ و يتمّ ذلك فى الالوف الجمّة العظيمة « 2 »

فقامت القيامة أى الكبرى ، و الّا فمن مات فقد قامت قيامته لكنّها الصّغرى ، [ ثمّ ] يستأنف الافلاك دورا آخر لتحصيل تلك - المناسبات مرّة اخرى ، شيئا فشيئا على التّرتيب حتّى يأتى عليها مرة اخرى . و هكذا الى غير النهاية كلّما استوفت تحصيل المناسبات العقليّة المترتّبة بالحركات على تدريج استأنفت دورا آخر .

هذا مذهب الاشراقيّين ] ] « 3 »

تمّ كلامه رحمه اللّه . و حكماى هند مىگويند كه هر دور اعظم مشتمل بر ادوار كثيره است كه هر يك از آن ادوار شامل چهار دور است : دور اول « ست جوك » « 4 »

نام دارد و مدت آن هفده « لك » « 5 »

و بيست و هشت هزار سال است ، و اطول اعمار در آن دور به صد هزار سال است ؛ و دوم « تريتا » [ جك ] « 6 »

است و مدت آن دوازده « لك » و نود و شش هزار سال است و اطول اعمار در آن دور ده هزار سال است ؛ و سيم « دواپر » « 7 »

است و مدت آن هشت « لك » و شصت و چهار هزار سال است و اطول اعمار در آن دور هزار سال است ؛ و چهارم « كل جوك » « 8 »

است و مدّت آن چهار « لك » و سى و دو هزار سال است و اطول اعمار در آن دور صد سال است ، و الى يومنا هذا از مبدأ « كل جك » چهار هزار و هفتصد و يك سال گذشته است .

و مىگويند كه در « ست جك » جميع افراد انسانى متّصف به اخلاق حميده مىباشد و در « تريتا » سه ربع از مردم صاحب اخلاق حسنه و يك ربع متّصف به اخلاق رذيله‌اند و در « دواپر » نصف آدميان بر طريق مستقيم‌اند و نصف گمراه صورت و معنى و [ در ] « كل جك » سه ربع از بنى نوع انسانى سالك راه ضلالت مىباشند و يك ربع ساير طريق قديم . و بعد از مرور زمان مذكور است [ كه ] « جك » ديگر مثل اوّل حادث مىشود و حوادث نيز مثل حوادث آن « ست جك » در

( 1 ) انوار ( ن ) .

( 2 ) من السماوات ( ن ) .

( 3 ) شيرازى ، ص 399 ، س 13 ، الى ص 400 ، س 1 .

( 4 ) ست جوك . ) Sat Yuga ( .

( 5 ) لك . ) Lakh ( .

( 6 ) تريتا جوك . ) Treta Yuga ( .

( 7 ) دواپر . ) Dvapara Yuga ( .

( 8 ) كل جوك . ) Kali Yuga ( .