انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٢
فصل
النّورية . . . و التّفاوت بينها بالكمال « 1 »
و النّقص . « 2 »
و مراد از « كمال » علم [ به ] معلومات و تجرّد از جسمانيّات است ، چه نور قاهره بايد كه به حقايق اشياء عالمتر و از ظلمات و جسمانيات منزّهتر باشد و « 3 »
كاملتر و به اعتبار شدّت و ضعف نور بين الانوار مراتب از حدّ و عدّ بيشتر است .
[ قوله ] : و ليس بصحيح تشنيع من يقول : انّ النّور كيفيّة و عرض هاهنا ، فكيف يقوم بنفسه . و لو استغنى شىء من النّور عن المحلّ لاستغنى الجميع . « 4 »
قومى از مشّائين گفتهاند كه نور عرض است و جميع انوار در حقيقت نوريّت شريك است .
و چون بعضى از انوار محسوسه را مشاهده كردهاند كه بدون محل نمىتواند بود ، حكم كردهاند بر انوار غير محسوسه ، كه آن انوار نيز بدون محل نمىتواند بود ؛ زيرا كه وجود عرض بدون محل محال است . و اين فقير سابقا بيان كرده است كه بعضى از ضعفا و ناقصان گفتهاند كه : « النّور لا يبقى زمانين . » و اين خطاست و حق اين است كه : « النّور عبارة عمّا يظهر به الأشياء . » كما نقلنا عن المشايخ ، قدس اللّه ارواحهم .
[ قوله ] : فانّه لا أصل له ، اذا لاستغناء للنّور انّما هو لكماله [ و كماله ] بجوهره . . . و نقص ما يشاركه من وجه . فاذن « 5 »
التّفاوت قد يكون بالمقدار و قد يكون بالعدد و قد يكون بالشّدة و الكمال . « 6 »
و قوله : « نقص ما يشاركه » اشاره [ است ] الى [ [ أنّ النّور القائم بذاته المشارك للعارض فى كونه نورا مع كمال بالجوهرية ] ] « 7 »
و غرض از اين كلام اين است كه اشتراك نور عرضى به نور جوهرى من وجه ، موجب زيادتى كمال نور جوهرى است زيرا كه تفاوت بين - المشاركات در يك امر به مقدار مىباشد اگر اشتراك در جسميت بوده باشد ، و به عدد مىباشد اگر اشتراك در نوع باشد ، و به شدت و كمال مىباشد اگر اشتراك در يك حقيقت بوده باشد كه افراد او مختلف باشد بالذات نه به فصول و عوارض مانند اشتراك انوار در حقيقت نوريّت ، و مثل مقدار كه تفاوت بين المقادير الصغيرة و الكبيرة أيضا به كمال و نقص است .
[ قوله ] : و النّور المصباحىّ لمّا كان مقدار « 8 »
حامله أصغر من مقدار حامل شعاعه ، و حوامل
( 1 ) بالكلّ ( ن ) .
( 2 ) حك . كربن 2 ، ص 167 ، س 10 الى 12 .
( 3 ) است ( ن ) .
( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 167 ، س 13 الى 15 .
( 5 ) فان ( ن ) .
( 6 ) حك . كربن 2 ، ص 167 ، س 15 ، الى ص 168 ، س 3 .
( 7 ) شيرازى ، ص 386 ، س 11 و 12 : مع كمال الجواهرته ( ن ) .
( 8 ) المقدار ( ن ) .