انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٧
فصل
[ الرّوحانى ] ؛ و گيتى ، هو « 1 »
العالم الظّلمانيّ الجسماني ] ] « 2 »
تم كلامه رحمه اللّه . و غرض از ذكر اين عبارات اين است كه حكيم زرادشت كه از افاضل حكماى فارس [ است ] به كثرت موجودات عالم انوار قائل بوده است . و سبب تقسيم نمودن او عالم را به نور و ظلمانىّ ظلّ اين است كه او به مشاهده و الهام دريافته است كه عالم ظلمانى ، ظلّ عالم نورانيّت [ است ] . و كثرت موجودات اين عالم دليل است بر كثرت موجودات عالم نورانى ، تا ظلّ به مظلّ مطابق بوده باشد . و حكيم مذكور از جمله عرفاى موحدين است و لهذا شارح ، عليه الرّحمه ، او را امام كامل گفته است . و از كلام مصنّف نيز ظاهر مىشود كه او از جملهء حكماى الهى است . پس آنچه اكثر عوام مسلمانان در باب او خيال مىكنند كه او مشرك بوده است نه موحد ، « 3 »
خطاى محض است .
[ قوله ] : و حكماء الفرس كلّهم متفقون على هذا ، حتّى أنّ الماء كان له عندهم صاحب صنم من ملكوت و سمّوه « خرداد » و ما للاشجار سمّوه « مرداد » و ما للنار سمّوه « ارديبهشت » . « 4 »
يعنى جميع حكماى فارس حكم كردهاند بر كثرت عقول مجرّده ، و گفتهاند كه هر كدام از عناصر بسيط را رب النّوعى است كه جميع فيوض آن عنصر از آن عقل مىرسد ؛ و همچنين جميع انواع مركّبات را ارباب انواع است از عقول . و « ارديبهشت » و « خرداد » و « مرداد » اسامى ماهها و روزهاى اهل فارس است . اما نامهاى اين روزها اين است : اورمزد و بهمن و ارديبهشت و شهريور ، اسفندارمذ و خرداد و مرداد و دين بآذر « 5 »
و آذر و آبان و خورشيد « 6 »
ماه و تير و گوش و دين به مهر « 7 »
و مهر و سروش و رشن « 8 »
و فروردين و بهرام و رام و باد « 9 »
و دين بدين « 10 »
و دين و ارد « 11 »
و اشتاد « 12 »
و آسمان و زامياد « 13 »
مهر اسفند « 14 »
و انيران « 15 »
. و نام
( 1 ) هى هبوط ( ن ) .
( 2 ) شيرازى ، ص 372 ، س 1 الى 3 .
( 3 ) نه مولد خطا ( ن ) .
( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 157 ، س 3 الى 5 : كان عندهم له . . . من الملكوت .
( 5 ) ديبا و آزر ( ن ) .
( 6 ) خود ( ن ) .
( 7 ) دى به مهر ( ن ) .
( 8 ) رش ( ن ) .
( 9 ) ماد ( ن ) .
( 10 ) دى بدين ( ن ) .
( 11 ) اراد ( ن ) .
( 12 ) اشار ( ن ) .
( 13 ) راميارا ( ن ) .
( 14 ) اسفند ( ن ) .
( 15 ) ابتران ( ن ) .