انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤
فصل
قوله : و الانوار القاهرة و كون مبدع الكلّ نورا و ذوات الاصنام من الانوار القاهرة شاهدها المجرّدون بانسلاخهم عن هياكلهم مرارا كثيرة . « 1 »
يعنى از جمله امورى كه دلالت مىكند بر كثرت عقول ، مشاهدهء قلبيهء نوريهء حكماى الهى است كه بعد از خلع بدن در عالم عقل ، كثرت را مشاهده كردهاند ؛ و ارباب اصنام و مبدع اول را ادراك نمودهاند . و اين مشاهده بر سبيل تكرار واقع شده است تا موجب زيادتى اطمينان شده است . و مراد از « ارباب اصنام » عقول مجرّده مؤثره است در عالم اجرام ، چه قدماى حكماى فارس و يونان و بابل و هند و ختا « 2 »
در ارصاد روحانيه مشاهده كردهاند كه در هر جسم بسيط فلكى و عنصرى و هر نوع از انواع مركبات در عالم انوار يك ذات نورانى مجرّد مؤثر هست « 3 »
كه جميع فيوض به آن جسم بسيط و آن نوع از آن عقل فايض مىشود .
و اين موافق مذهب صوفيّه و اهل حقّ است كه به مذهب ايشان ، وجود صورت ، تابع و قالب وجود معنى است . و بدون وجود معنى ، وجود صور ممتنع است .
قوله : ثمّ طلبوا الحجّة عليها . « 4 »
يعنى بعد از مشاهدهء قلبيه و رجوع نمودن به بدن ، به فكر و نظر [ و ] برهان نيز ، مطابق آنچه مشاهده كردهاند يافتهاند . و غرض از طلب حجّت و ايراد برهان عقلى تفهيم ضعفاست كه مشاهدهء اقويا بر ايشان حجّت نمىشود .
قوله : و لغيرهم ممن لا يشاهدها من اشيائهم فلم يكن ذو مشاهدة و تجرّد الّا اعترف بهذا الامر . « 5 »
يعنى مردمى كه به مرتبهء مشاهدهء تجرّد نرسيدهاند و قوّت عروج به عالم انوار ندارند ، بايد كه به تقليد قبول نمايند كثرت عقول مجرده را ؛ ور نه در « 6 »
حجاب جهلاند [ و ] محجوب خواهند بود ، نعوذ باللّه منه .
قوله : و أكثر اشارات الانبياء و أساطين الحكمة الى هذا . « 7 »
يعنى از كلام انبيا و حكماى الهى نيز ظاهر مىشود كه عقول از حدّ و عدّ زياده است ، چنانچه سيّد عالم ( صلعم ) فرموده است : « ان لكلّ شىء ملك حتّى أنّ كلّ قطرة من المطر ينزل معه ملك . »
( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 155 ، س 9 ، الى ص 156 ، س 1 .
( 2 ) خطا ( ن ) .
( 3 ) است ( ن ) .
( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 156 ، س 2 : ثم طلب الحجّة . . . ( ن ) .
( 5 ) حك . كربن 2 ، ص 156 ، س 2 و 3 ؛ حاشيه س 1 .
( 6 ) مدور ( ن ) .
( 7 ) حك . كربن 2 ، ص 156 ، س 3 .