انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٢
فصل
قوله : [ و ] البرزخ هو الجسم ، و يرسم بأنّه هو الجوهر الّذى يقصد بالاشارة . « 1 »
چون جسم به مذهب اشراقيان مركب از اجزاى لا يتجزا و هيولى و صورت نيست ، بلكه جسم جوهرى است كه [ [ قابل اشارهء حسيّه باشد كه « اينجا » و « آنجا » توان گفت ] ] ؛ « 2 »
بنا بر آن تعريف كرد برزخ را مطابق مذهب خود . و برزخ در اصل لغت حائل را مىگويند ؛ و چون اجسام حائل‌اند ميان انوار مدبّره و انوار قاهره ، بنا بر آن جسم را برزخ گفته است .
قوله : و قد شوهد من البرازخ ما اذا زال عنها النّور ، بقى مظلما . « 3 »
[ [ مثل اجسام كثيفه كه به نور شمس و كواكب ظاهر مىشود و به خفاى آن انوار مخفى مىگردد . ] ] « 4 »
قوله : و ليست الظّلمة عبارة . . . من الاعدام التّى يشترط فيها الامكان . « 5 »
اشارت است به سوى مذهب مشّائين كه ظلمت به نزد ايشان عبارت است از عدم نور .
[ [ عمّا من شأنه أن يكون منوّرا . و بدين تفسير هوا مظلم نباشد زيرا كه شفاف است و قابل به نور نيست ] ] ، « 6 »
و اين باطل است زيرا كه در شب تاريك كه ابر و ميغ غليظ باشد ، مشاهده مىگردد كه هوا تاريك شده است .
قوله : فانّه لو فرض العالم خلاء أو فلكا لا نور فيه ، كان مظلما . « 7 »
مراد از « خلاء » ما بعد موهوم است ، يا امتدادى است كه قابل ابعاد ثلاثه است و قائم است به ذات [ و ] محتاج به ماده نيست ، و از شأن او اين است كه اگر جسم در وى داخل شود او مملو گردد به جسم . و مراد از « فلكا لا نور فيه » فرض نمودن عدم كواكب است ؛ يعنى اگر مكان خالى فرض كرده شود ، يا فلكى كه كواكب ندارد تقدير نموده شود ، البتّه عالم مظلم خواهد بود ؛ و مع هذا از شأن فلك نيست كه نورانى باشد ، زيرا كه شفاف است ، و همچنين از شأن خلاء - كه عبارت از بعد موهوم باشد يا امر ممتد - نيز نورانيّت نيست ، زيرا كه خلاء موجود نيست ؛ چنانچه در « قسم اول » از كتاب مبيّن شده است .
قوله : فثبت أنّ كلّ غير نور و نورانىّ مظلم . « 8 »
يعنى چون معلوم شد كه ظلمت عبارت از عدم نور « عمّا من شانه ان يكون منورا » نيست
( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 107 ، س 16 .
( 2 ) شيرازى ، ص 285 ، س 16 و 17 .
( 3 ) حك . كربن 2 ، ص 107 ، س 17 .
( 4 ) شيرازى ، ص 285 ، س 17 و 18 .
( 5 ) حك . كربن 2 ، ص 107 س 17 ، الى ص 108 ، س 1 .
( 6 ) شيرازى ، ص 286 ، س 2 و 3 .
( 7 ) حك . كربن 2 ، ص 108 ، س 2 .
( 8 ) حك . كربن 2 ، ص 108 ، س 3 .