انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤
المكتوب الخامس عشر فى مشاهدة المقصود
عاليه بدون توغّل در تألّه حاصل نمىشود .
قوله : و لست اعنى بهذه الرئاسة التغلّب . « 1 »
يعنى مراد من از لفظ رياست كه ذكر كردهام حكومت و رياست ظاهر نيست كه خليفة اللّه مىبايد كه بر خلايق استيلا به حسب ظاهر داشته باشد ، بلكه مراد آن است كه استحقاق خلافت او راست و اگرچه به حسب اقتضاى اوضاع افلاك او در غايت خمول بوده باشد .
قوله : بل قد يكون الامام [ المتألّه ] مستولياً ظاهراً . « 2 »
[ [ مانند بعضى انبيا و بعضى ملوك مثل اسكندر و كيخسرو و بعضى صحابه ، رضى اللّه عنهم . ] ] « 3 »
قوله : و قد يكون خفيّاً و هو الّذى سمّاه الكافّة « القطب » . و ان كان فى غاية الخمول . « 4 »
و ازين عبارت معلوم شد كه مراد از رياست [ رياست ] معنوى است نه صورى و نيز معلوم شد كه قطب عبارت از شخصى [ است ] كه متوغّل در تأله باشد ، خواه [ ظاهر ] باشد و خواه مخفى . و در اخبار نبويّه مذكور است كه در هر زمان قومى از اقطاب و ابدال در عالم موجود مىباشد و رئيس همه يك شخص مىباشد ، آن را غوث نيز مىگويند . و امير سيّد محمّد گيسودراز كه از جملهء متأخّرين مشايخ صوفيه [ است ] در يك مكتوب از مكتوبات خود ، كه به مريد خود ارسال داشته است ، احوال اقطاب و ابدال را مفصلا نوشته است . و چون خالى از غرايب نبود بنا بر آن در اين مختصر ثبت افتاده . امير مذكور آن مكتوبات را « بحر المعانى » نام نهاده است :
المكتوب الخامس عشر فى مشاهدة المقصود
المكتوب الخامس عشر فى مشاهدة المقصود
اى محبوب شاهدان حضرت لا يزالى كه از چشم خلايق مستورند جز اهل حقيقت كه وجود ايشان حقيقت شده باشد ، ديگرى ايشان را نبيند ، و از ايشان كساند كه خواجهء عالم ، صلعم ، فرمود : « بدلاء امّتى سبعة . » و اين هفت بدلا در هفت اقليم مىباشند ؛ هر ابدالى در اقليم [ ى ] و چون يكى از ايشان ارتحال مىكند « 5 »
يكى را از صوفيان به جاى مرتحل نصب مىكنند و همان نام كه او را مىباشد هم بدان نام مىخوانند ، و اسماى بدلاى سبع اين هفت است :
( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 10 .
( 2 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 10 .
( 3 ) اقتباس از شيرازى ، ص 24 ، س 10 و 11 .
( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 11 و 12 .
( 5 ) و يكى را . . . ( ن ) .