انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣
[ مقدمه ]
الاصول و القواعد بالبرهان من غير بسط الفروع و تفصيل المجمل و تميز العلوم بعضها عن بعض مع التنقيح و التّهذيب لانّ هذا ما تمّ الّا باجتهاد ارسطو و لا من المتأخّرين غير صاحب هذا - الكتاب . ] ] « 1 »
تمّ كلامه رحمه اللّه . و ازين كلمات لازم مىآيد كه مصنّف افضل باشد از اكثر انبيا و اوليا ، زيرا كه مذكور شد كه اكثر انبيا و اوليا متوغّل در تألّه عديم البحث بودهاند ، و اين معقول نيست ، و گنجايش دارد كه در جواب گفته شود كه مصنّف ، قدّس سرّه ، اگر چه متوغّل در تألّه بود و ليكن توغّل انبيا در تألّه بيشتر از او بوده است ، چه در متوغّلين در تألّه مراتب غير متناهى است ، زيرا كه معلومات الهى غير متناهى است .
قوله : و حكيم الهى متوغل فى التّألّه ، متوسّط فى البحث او ضعيفه . « 2 »
طبقهء چهارم متوغّل در تألّه ، متوسّط در بحث . و طبقهء پنجم متوغّل در بحث « 3 »
ضعيف در تألّه « 4 »
است .
قوله : حكيم متوغّل فى البحث ، متوسّط فى التألّه او ضعيفه . « 5 »
[ [ طبقهء ششم عكس طبقهء چهارم ، و طبقهء هفتم عكس طبقهء پنجم است . ] ] « 6 »
قوله : و طالب للتّألّه و البحث او التّأله فقط ، او البحث فقط ، فيحسب . « 7 »
اين ده طبقهء حكما است هيچ فرد از افراد حكما از اين [ ده ] طبقه خارج نيست .
قوله : فان اتّفق فى وقت متوغّل فى التّألّه و البحث ، فله الرئاسة و هو خليفة اللّه . « 8 »
زيرا كه او جامع حكمت ذوقى و بحثى است .
قوله : و ان لم يتّفق فالمتوغّل فى التّأله المتوسط فى البحث . « 9 »
و ظاهرست كه نفوس اين طبقه افضل است از متوغّل در تألّه عديم البحث ، زيرا كه انتشار فيوض و خيرات و انوار علوم بر عموم خلايق كه به مقام شهود نرسيده باشند به بحث آسانتر است .
قوله : و ان لم يتّفق ، فالحكيم المتوغّل فى التّأله عديم البحث . « 10 »
و ازين بيان ظاهر شد كه در خلافت الهى توغّل در تألّه ضرورى است ، نه توغّل در بحث .
زيرا كه خليفهء ملك شخصى تواند بود كه از ملك استفادهء احكام نمايد ، و استفاده از مبادى
( 1 ) شيرازى ، ص 23 ، س 7 الى 11 .
( 2 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 2 .
( 3 ) متوغل در تأله ضعيف در بحث ( ن ) .
( 4 ) متوغل در تأله ضعيف در بحث ( ن ) .
( 5 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 2 و 3 .
( 6 ) اقتباس از شيرازى ، ص 23 ، س 13 .
( 7 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 3 و 4 : طالب للتألّه و البحث ؛ طالب للتألّه و فحسب ؛ طالب للبحث فحسب .
( 8 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 4 و 5 : متوغل فى التأله و هو خليفة اللّه و البحث فله الرئاسة ( ن ) .
( 9 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 5 و 6 .
( 10 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 6 .