انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢
[ مقدمه ]
از الفاظ [ است ] . و ضعفا معانى را از الفاظ طلب مىكنند و اقويا الفاظ را براى « 1 »
معانى مىخواهند . و مخفى نماند كه اكثر حكما قائلاند به عوالم ثلاثه كه عالم عقل و عالم نفس و عالم صورت است . و افلاطون حقّ اول را « 2 »
عالم ربوبيّت گفته است و بر اين تقدير عوالم اربعه بايستى گفت ؛ و ليكن چون عالم صورت عالم حس است و محتاج به اثبات نيست بنا بر آن مصنّف ، رحمه اللّه ، از عوالم ثلاثه عالم ربوبيّت و عالم عقل و عالم نفس را اراده كرده است ، و اللّه اعلم .
قوله : و المراتب كثيرة و هم على طبقات . « 3 »
يعنى مراتب ميان حكما بسيار است و جميع حكما محصور در ده طبقهاند . و وجه حصر از كلام مصنّف ظاهر مىشود و احتياج [ به ] بيان ندارد .
قوله : حكيم الهى متوغل فى التألّه عديم البحث . « 4 »
يكى طايفه از حكماست كه توغّل نمودهاند در تألّه ، يعنى تفكر و تذكّر [ در ] ذات [ و ] صفات بارى تعالى ؛ و اصلا به مباحثه و ايراد حجّت و برهان بر مطلوب متوجّه نيستند .
قال الشارح : [ [ و هذا كاكثر « 5 »
الانبياء و الاولياء من مشايخ التّصوف كابى يزيد - البسطامى و سهل بن عبد اللّه التسترى و الحسين بن المنصور و نظائرهم من ارباب الذوق [ و الحال ] دون البحث الحكمى المشهور . ] ] « 6 »
قوله : حكيم بحّاث عديم التألّه . « 7 »
و طبقهء دويم قومى از حكماست كه [ [ متوغّل در بحثاند و از تألّه نصيب ندارند مثل ارسطو و بو على سينا و ابو نصر فاريابى و تابعان ايشان . و مراد از بحّاث متوغّل در بحث است تا عكس اول باشد . ] ] « 8 »
قوله : حكيم الهى متوغّل فى التألّه و البحث . « 9 »
حكماى اين طبقه بهترين مردماند ، زيرا كه تحقيقاتى مناسبتر [ دار ] ند در احاطهء معلومات و تجرّد از جسمانيات . قال الشارح : [ [ و لا يعرف احد من المتقدّمين موصوفاً بهذه الصفة لانّهم و ان كانوا متوغّلين فى التألّه لم يكونوا متوغّلين فى البحث الّا ان يراد بتوّغلهم فيه معرفة
( 1 ) الفاظ يا از براى يا از براى معانى . . . ( ن ) .
( 2 ) اول در عالم . . . ( ن ) .
( 3 ) حك . كربن 2 ، ص 11 ، س 12 .
( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 11 ، س 12 ، الى ص 12 ، س 1 .
( 5 ) هذا كبر الانبيا ( ن ) .
( 6 ) شيرازى ، ص 23 ، س 2 الى 4 .
( 7 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 1 .
( 8 ) اقتباس از شيرازى ، ص 23 ، س 5 و 6 .
( 9 ) حك . كربن 2 ، ص 12 ، س 1 و 2 .