انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٦
[ مقدمه ]
از جمله مصنّفات مصنّف ، قدس سره ، « تلويحات » كتاب مبسوطى است كه اكثر مسائل حكمى با براهين به شرح بسيط در وى مذكور شده است . و مراد از « غيرهما » « مقاومات » و « مطارحات » « 1 »
است .
قوله : و منها ما رتبته فى ايام الصّبى . « 2 »
مانند « الواح » « 3 »
و « هياكل » « 4 »
و رسائل ديگر .
قوله : و هذا سياق آخر . « 5 »
يعنى آن كتب كه تصنيف كرده‌ام بر طريقهء مشائين است ، و اين كتاب ، جميع به طريقهء اشراقيان نوشته شده است . و چون طريقهء اشراقيان و مأخذ ايشان بر ذوق و كشف و مشاهده است ، نه بحث و نظر ، بنا بر اين مسائل اين كتاب نيز مأخوذ است از الهام و مشاهده ، نه فكر و نظر ، چنانچه معلوم خواهد شد ، انشاء اللّه تعالى .
قوله : و طريق اقرب من تلك الطريقة . « 6 »
اى طريقة الاشراقيين اقرب الى الحقّ من طريقة المشائين . زيرا كه بر دليل محض چندان اعتماد نيست . چنانچه مولانا جلال الدّين محمد رومى مىفرمايد ، شعر :
پاى استدلاليان چوبين بود * پاى چوبين سخت بىتمكين بود
قوله : و لم يجعل لى اولا بالفكر [ و ] النّظر بل كان حصوله بامر آخر . ثم طلبت الحجة عليه . « 7 »
يعنى مسائل اين كتاب اولا به الهام معلوم شده است و بعد از آن به تفكر دلايل نيز بر آن مطالب ظاهر شده است .
قوله : و ما ذكرته من علم الانوار و جميع ما يبتنى عليه و غيره يساعدنى عليه كلّ من سلك سبيل اللّه عزّ و جلّ . « 8 »
مراد از « علم انوار » معرفت مبدع اول است و عقول و نفوس و انوار عرضيه و آن چه متعلق شده است . و مراد از « ما يبتنى عليه » مسائل علم طبيعى و الهى است كه در اين مختصر
( 1 ) « مقاومات » و « مطارحات » دو رساله از شيخ اشراق كه مطارحات با نام « مشارع و مطارحات » نيز معروف است ، بخش الهيات آن ( العلم الثالث ) در « مجموعة فى الحكمة الآلهية » چاپ شده است . تصحيح كربن ، استانبول ، 1945 . نسخهء كاملى از آن در دست است : نسخهء ليدن ، 365 . or .
( 2 ) حك . كربن 2 ، ص 10 ، س 7 .
( 3 ) مراد « الواح عمادى » است كه در مجموعهء مصنفات فارسى سهروردى ، به تصحيح نصر و كربن چاپ شده است ، تهران ، 1970 .
( 4 ) مراد « هياكل النور » است .
( 5 ) حك . كربن 2 ، ص 10 ، س 8 .
( 6 ) حك . كربن 2 ، ص 10 ، س 8 .
( 7 ) حك . كربن 2 ، ص 10 ، س 9 و 10 : و لم يحصل لى اولا بالفكر بل كان . . .
( 8 ) حك . كربن 2 ، ص 10 ، س 11 و 12 .