انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥
[ مقدمه ]
فرموده است كه بدترين قرنها آن است كه در آن قرن علمائى كه استخراج مسائل به فكر و نظر مىكرده باشند موجود نباشند .
قوله : و اختتم فيه باب المكاشفات . « 1 »
يعنى مسدود شده باشد در آن قرن باب مكاشفات . و « مكاشفه » عبارت از ظهور امر عقلى است به الهام ، دفعة من غير فكر و نظر ، در حال بيدارى يا ما بين النوم و اليقظة . « 2 »
قوله : و انسدّ طرائق المشاهدات . « 3 »
قال الشارح : [ [ و المشاهدة اخص من المكاشفة و الفرق بينهما ما بين العام و الخاص . . .
لكن المصنف ، رحمه اللّه ، قال فى رسالة المسماة ب « كلمة التصوف » « 4 »
المكاشفة « 5 »
فى حصول علم للنفس ، « 6 »
امّا [ بفكر أو ] بحدس او بسانح غيبى متعلق بامر جزئى . . . و المشاهدة [ فى ] شروق [ الانوار ] على النفس بحيث ينقطع منازعة الوهم . ] ] « 7 »
هذا كلامه رحمه اللّه . مراد از « شروق » انوار ظهور به علم است به مرتبهء كه در وقوع او شك و شبهه نماند . و به اين معنى بين المكاشفة و المشاهدة عموم و خصوص من وجه بوده باشد .
قوله : و قد رتّبت لكم قبل هذا الكتاب و فى اثنائه عند معاوقة القواطع عنه كتباً على طريقة المشّائين . « 8 »
يعنى پيشتر از تصنيف اين كتاب و در اثناى تصنيف اين ، ترتيب دادهام از براى شما كتابهائى كه مشتمل است بر مسائل حكمت طبيعى و الهى به طريقهء مشائين . و ازين عبارت ظاهر مىشود كه بعضى ازين كتاب [ ها ] را پيشتر از شروع تصنيف اين كتاب اتمام نموده است و بعضى را بعد از شروع در تصنيف اين شروع نموده است . و پيشتر از اتمام اين اتمام نموده است .
قوله : و من جملتها المختصر الموسوم ب « التلويحات اللوحية و العرشية » « 9 »
المشتمل على قواعد كثيرة و لخّصت فيها القواعد مع « 10 »
صغر حجمه ، و دونه « اللمحات » « 11 »
و صنّفت غيرهما . « 12 »
( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 10 ، س 2 : و انحسم باب المكاشفات .
( 2 ) شيرازى ، ص 15 ، س 1 الى 3 .
( 3 ) حك . كربن 2 ، ص 10 ، س 2 و 3 : و انسد طريق المشاهدات .
( 4 ) « كلمة التصوف » تصحيح نجفقلى حبيبى در « سه رساله از شيخ اشراق » . تهران ، 1356 .
( 5 ) المكارم ( ن ) .
( 6 ) النقش ( ن ) .
( 7 ) شيرازى ، ص 15 ، س 5 الى 8 .
( 8 ) حك . كربن 2 ، ص 10 ، س 4 و 5 .
( 9 ) « التلويحات اللوحيه و العرشيه » ، نام رسالهاى است از سهروردى . بخش الهيات آن ( العلم الثالث ) را كربن چاپ كرده است . « مجموعة فى الحكمة الالهية » استانبول ، 1945 . نسخهء كاملى از « التلويحات » در دست هست : نسخهء كتابخانهء برلن ، شمارهء 5062 .
( 10 ) الجمع ( ن ) .
( 11 ) « اللمحات » شيخ اشراق ، تصحيح اميل مألوف ، بيروت ، 1969 .
( 12 ) حك . كربن 2 ، ص 10 ، س 5 الى 7 .