انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٤
فصل وارد آخر
الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ » « 1 »
الآية .
فصل وارد آخر
فصل وارد آخر
« 2 »
. چون از بيان واردات مشتمل بر مناهج عمليه فارغ شد ، شروع كرد در بيان واردات مشتمل بر مناهج علميه و عمليه .
قوله : عهد اللّه الى القرون أن « 3 »
يجيبوا الدّاعى و يعتزلوا . . . من الاحزاب قبل أن يثقلهم « 4 »
غاشية يوم القيامة « 5 »
.
مراد از « داعى » نبى و امام است و مراد از « احزاب » جنود شيطان است كه عبارت از خواهش لذات جسمانيه است . و مراد از « قيامة » [ قيامت ] صغرى است كه عبارت از وقت انفصال روح است از قالب . و ملخص كلام اين است كه حق تعالى عهد گرفته است از نفوس انسانيه ، در روز ازل ، كه متابعت اقوال انبيا نموده ، از اتباع هوا دست بدارند . كما قال اللّه تعالى : « وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ [ مِنْ ] ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَ أَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ . » « 6 »
و قال عز و جل : « أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ » « 7 »
الآيه . و چون عذاب در آخرت به قدر تعلق به دنيا است ، به قدر حصول لذات جسمانيه است . بنا بر آن اعتدال « احزاب » شيطان از جمله شرايط بزرگ طريق حق است .
قوله : و كم من قرن عصوا رسالات ربّهم . فأخذهم قهره بطمس ادبارهم ، فانقلبوا الى مصرع السّواء . . . و يتمنّون الرجعى . « 8 »
يعنى و خلق كثير از قرون ماضيه و امم سابقه عصيان امر حق تعالى نموده تكذيب كردند انبيا را و به شومى كفر و معصيت به قهر الهى گرفتار شدند . و آثار ايشان از عالم برافتاد . و برگشتند با قبح وجود ، يعنى معاد ايشان به صور كريهه واقع شد . و چون آن صور قبيحهء كريهه را مشاهده نمودند سمتى رجوع به دنيا كردند تا شايد تلافى آن اعمال سابقه توانند كرد .
( 1 ) قرآن مجيد ، سورهء 32 ، آيهء 12 .
( 2 ) حك . كربن 2 ، ص 248 ، س 6 . كربن ، عنوان [ فصل ] را اضافه كرده است .
( 3 ) الى ( ن ) .
( 4 ) نعشهم ( ن ) .
( 5 ) حك . كربن 2 ، ص 248 ، س 7 و 8 .
( 6 ) قرآن مجيد ، سورهء 7 ، آيهء 172 .
( 7 ) قرآن مجيد ، سورهء 36 ، آيهء 60 .
( 8 ) حك . كربن 2 ، ص 248 ، س 8 الى 10 .