انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٣١
فصل
مجرده است ، زيرا كه علت اولى است .
قوله : و هم عن ابناء الظلمات يجتنبون « 1 »
.
يعنى عبادت را تسبيح و تقديس مىكند در حال اجتناب از اختلاط به خلايق . چه خشوع بدون اختيار عزلت و خلوت در مبادى احوال متغير است . چنانچه مولوى معنوى در مثنوى مىفرمايد :
قعر چه بگزيد هر كو عاقل است * زانكه در خلوت صفاهاى دل است
ظلمت چه به كه ظلمتهاى خلق * سر نبرد آن كس كه گيرد پاى خلق « 2 »
[ قوله ] : قاموا فى هياكل القربات « 3 »
.
[ [ مراد از « هياكل القربات » يا مسجد است و صومعه و امثال آن كه محل عبادت است ؛ و يا ابدان جسمانى ظلمانيه است كه وسيلهء عبادت روحانى و نفسانى است . ] ] « 4 »
قوله : يلتمسون فك الاسير « 5 »
.
يعنى در آن حال كه اين عباد در ليالى مظلمه و مجال عباد از روى خشوع [ و ] خضوع از درگاه « واهب النعم » التماس مىكند خلاصى نفس ناطقه را ، كه سكناى جسمانى است .
قوله : و يقتبسون النّور من مظهره « 6 »
.
يعنى اخذ مىكند آن عباد مخلص صاحب باطن ، نور علم را از بحر المعانى و الحقائق ، كه منبع نور و معدن علم است ؛ زيرا كه به سبب صفاى باطن ، حقايق اشيا به قدر استعداد نفس عباد مخلص ، ظاهر مىشود ؛ به شرط توغل در تأله و اجتناب و تنزه از جميع ما سواى حق .
قوله : اولئك الذين اقتدوا بالصّافين عند اللّه الاقربين « 7 »
.
يعنى آن اخوان بصيرت كه همگى همّت ايشان مقصور است بر عبادت اللّه تعالى و تسبيح و تقديس او به دل و زبان ، و ملازمت مىنمايند بر عبادت و ذكر اسماء الهى به تفصيل مذكور ، قومىاند كه اقتدا نموده‌اند به ملائكه مقدسه كه مقربان درگاه الهىاند در مراتب عقليه . و چون نفوس اين طايفه را كمال مناسبت به عالم نور حاصل شده است ، پس بعد از فناى ابدان ، البته از صور ظلمانيه خلاص شده به عالم نور انتقال مىكند .
( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 245 ، س 4 و 5 .
( 2 ) مولوى ، مثنوى ، دفتر اوّل : داستان پرسيدن شير از سبب پاى واپس كشيدن خرگوش را .
( 3 ) حك . كربن 2 ، ص 245 ، س 5 : الظلمات ( ن ) .
( 4 ) اقتباس از شيرازى ، ص 543 ، س 17 و 18 : هياكل الظلمات ( ن ) . احيانا ايهام در كار برد « هياكل الظلمات » در نسخه ، بيشتر مناسب با مطلب است . ( م ) .
( 5 ) حك . كربن 2 ، ص 245 ، س 6 : فلك الاثير ( ن ) .
( 6 ) حك . كربن 2 ، ص 245 ، س 6 .
( 7 ) حك . كربن 2 ، ص 245 ، س 6 و 7 .