انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨٦
فصل
ظهور مىكند و از طعامهاى لذيذه و صور مليحه كه خادمان ايشان خواهند بود و نغمات لذيذهء موسيقيهء لطيفهء عالم مثال - كه طنينهاى « 1 »
از آن بعضى اوقات ما بين النّوم و اليقظه ، و بعضى اوقات در نوم ، و بعضى اوقات در يقظه ، بعضى نفوس در اين عالم مىشنوند - و انواع لذت حسيه مانند نفوس منقش و اماكن طيبه و روايح نقيه و مباشرت نمودن به حوران در كمال حسن و بودن در باغها و عمارتهاى عالى منقش و امثال آن متلذد و مسرور خواهند بود ، كما قال جلّ جلاله : « جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً . » « 2 »
قوله : و تلك الصّور أتمّ ممّا عندنا ، فانّ مظاهر هذه و حواملها ناقصة و هى كاملة . « 3 »
دليل بر تمامى آن صور ، از صور اين عالم كه هيولى و مادهء عالم كون و فساد متبدّل است از حال به حال و خلع مىكند يك صورت را و لبس مىكند صورت [ ديگر ] را و به خلاف عالم مثالى علوى كه مظاهر آن اجرام افلاك است و او از تغيير و تبديل مصون است . و شيخ ابو على سينا در بعضى از كتب خود گفته است كه قومى كه عبادة اللّه را به سبب حصول لذات جسمانيه مىكنند بعد از فساد قوالب ، نفوس ايشان متعلّق مىشود به بعضى از اجرام افلاك و قوت وهميه - كه مثال آن قوت وهميه بوده باشد و در آن برازخ و اجرام پيدا مىشود - ايشان توهم لذات وهميهء حسيه مىكنند و او از آن متلذد مىباشند ابدا ، اگر ناقص در علم بوده باشد ، و الا بعد از مرور زمان طويل به عالم نور و سرور انتقال مىكنند . اين است آنچه شيخ ابو على گفته است . و به مذهب مصنف جميع متوسطين ابدا در آن صور مىباشند ، كما يظهر من قوله .
[ قوله ] : و يخلّدون فيها لبقاء علاقتهم مع البرازخ [ و الظّلمات ] و عدم فساد البرازخ العلوية « 4 »
.
و حكماى هند گفتهاند كه نفوس مرتاضان و علماى متورع كه در رياضت و علم به درجهء اعلى رسيدهاند به اجرام افلاك متعلق شده به صور كواكب بروز مىكنند . و عروج عيسى و ادريس ، عليهما السلام ، به افلاك و ملاقات نمودن سيد كائنات ، صلّى اللّه عليه و آله و سلم ، در شب معراج به اكثر انبيا و ملائكه در افلاك ، مؤيد اين معنى است كه نفوس آن انبيا و انوار آن ملائكه به آن صور مثاليه در آن وقت نزد آن حضرت ظهور نموده بودند در اجرام افلاك . و شارح ، عليه الرحمة ، گفته است كه : [ [ به مذهب قدماى حكمت اين است كه كامل در عمل دون العلم در اجرام افلاك مخلدا مىماند ؛ و كامل در علم « 5 »
دون العمل به ترتيب به اجرام افلاك عبور نموده در عالم نور و سرور مجرد از صور مىماند . و مذهب افلاطون اين
( 1 ) طمهء ( ن ) .
( 2 ) قرآن مجيد ، سورهء 5 ، آيهء 119 .
( 3 ) حك . كربن 2 ، ص 230 ، س 3 و 4 .
( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 230 ، س 4 و 5 .
( 5 ) عالم ( ن ) .