انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٨
فصل
يعنى به لذات عقليه احاطه نمىشود در اين عالم به جهت آن كه احاطهء آن ممكن نيست ، زيرا كه هر چند نفس به غايت كامل و قوى بوده باشد ، و ليكن عوايق حسيهء جسمانيه او را از ادراك لذات عقليهء محضه مانع است البته ؛ و بعد از فساد بدن چون عوايق حسيه بالكليه منقطع مىشود لذات عقليه بر وجه اتم و اكمل حاصل مىشود .
قوله : كيف و كلّ [ لذّة برزخيّة ] أيضا إنّما حصلت بامر نورىّ رشّ على البرازخ ، حتّى أنّ لذّة الوقاع أيضا رشح عن اللذّات الحقّة . فإنّ الّذى يواقع لا يشتهى اتيان الميّت [ [ لخلوّه عن النّور المدبّر ] ] « 1 »
بل لا يشتهى الّا برزخا و جمالا فيه شوب نورى « 2 »
.
يعنى چگونه قياس توان كرد لذات عقليه را به لذات حسيه ، و حال آنكه لذات حسيه نيز حاصل مىشود از امر نورى كه از رب نوع بر نور اسفهبد فايض شده است . و از نور اسفهبد بر بدن و اثر آن در بدن ظاهر است . حتى لذت وقاع كه ألذّ لذات حسيه است نيز به سبب امر نورى است ، و مثال لذات عقليه است ؛ زيرا كه شخص صحيح المزاج عاقل بالغ در حال هوشيارى اگر وقاع بكند به ميت اصلا از و متلذد نمىشود به سبب خلوّ او از آثار نور مدبر ، و « 3 »
متلذذ نمىشود از وقاع به جمادات و اگرچه در غايت حسن و جمال بوده باشد ، و نه از وقاع به زال « 4 »
كه بغايت پير شده است از جهت قلت حرارت كه از آثار نور مدبر است ؛ زيرا كه اگر چه نور مدبر متصرف بدن او هست و ليكن چون بدن او قابل انوار عرضيهء كثيره كه موجب كثرت حرارت است نمانده ، بنا بر آن حرارت در وى بغايت قليل مانده است و رطوبت در « 5 »
مزاج او غالب شده است به خلاف شاب كه چون بدن او قابل ورود انوار عرضيهء كثيره است بنا بر آن حرارت در وى بيشتر مىباشد و هر چند حرارت كه از آثار نور است بيشتر باشد .
قوله : و يتمّ لذّته بالحرارة الّتى هى أحد عشّاق النّور و معلولاته « 6 »
.
و لهذا هر چند حرارت بيشتر باشد لذت بيشتر است .
قوله : و بالحركة الّتى [ هى ] أحد معلولات النّور و عشّاقه « 7 »
.
و لهذا بدون حركت لذت حاصل نمىشود و هر چند حركت عنيف بوده باشد لذت بيشتر است .
قوله : و يتحرك قوّتا محبته و قهره [ حتّى ] يريد الذّكر أن يقهر الأنثى ، فوقع من عالم النّور محبّة مع قهر على الذّكر ، و محبة [ مع ] الذّل « 8 »
على الانثى على نسبة ما فى العلّة و المعلول
( 1 ) شيرازى ، ص 505 ، س 7 .
( 2 ) حك . كربن 2 ، ص 227 ، س 3 الى 5 .
( 3 ) مدبر و از او ( ن ) .
( 4 ) به زوال ( ن ) .
( 5 ) رطوبت عربيه ( ن ) .
( 6 ) حك . كربن 2 ، ص 227 ، س 5 و 6 .
( 7 ) حك . كربن 2 ، ص 227 ، س 6 و 7 .
( 8 ) الذكر ( ن ) .