انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٤
فصل
قوله : و لمّا كان تدبير الصيصية و العناية بها أيضا ضروريّا ، فأجود الاخلاق الاعتدال فى - الامور الشّهوانية . « 1 »
اشاره مىكند به عفت كه حد اعتدال قوت شهوانيه است . « و لمّا كان تدبير الصيصية » بدان سبب گفته است كه اگر اصلا محافظت قالب جسمانى نكند و قالب را به رياضت بسيار فاسد بكند ، آن شخص را حكيم نتوان گفت . و شك نيست كه به آخرت به اين مأخوذ خواهند بود . پس بايد كه قوت شهوانيه را به اعتدال دارد و به ادراك امور عقليه و تعلم علوم الهى و اكتساب كمالات علميه و عمليه مشغول بوده باشد ، تا كفهء حسنات او رجحان داشته باشد ؛ چه اگر ميل و خواهش به ادراك حقايق اشيا و تعلم علوم يقينى بيشتر باشد كفهء حسنات راجح است و الا كفهء سيئات ؛ « وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ . وَ ما أَدْراكَ ما هِيَهْ . نارٌ حامِيَةٌ . » « 2 »
قوله : و الغضبيّة . « 3 »
اشاره به شجاعت است كه عبارت از اعتدال قوت غضبى است :
قوله : و فى صرف الكفر الى المهمّات البدنيّة « 4 »
[ [ أى ما لا بدّ [ له ] منها ] ] . « 5 »
اشاره به حكمت است كه از جملهء فضايل اربعه است و آن اعتدال قوت علميه است .
قال الشّارح : « 6 »
[ [ و الى العدالة ] ] « 7 »
عطف است بر قوله : « الى المهمات البدنيّة » يعنى صرف فكر به عدالت كه آن عبارت از صفتى است كه بعد از حصول فضايل ثلاثه حاصل مىشود .
قوله : و لا خلاص لمن لم يكن أكثر همّه الآخرة و أكثر فكره فى عالم النّور . « 8 »
زيرا كه لذات عقليه ثمرهء محبت عالم عقلى و عالم نور محض است . و محبت ثمرهء معرفت و معرفت ثمرهء تفكر است ، و چون نفوس در معرفت و محبت متفاوت است در دنيا ، پس در آخرت نيز لذات متفاوت خواهد بود ؛ و لذت هر كس به قدر محبت عالم نور است ، و الم به قدر محبت لذات دنيا ؛ و لهذا جاهل به جهل مركب را كه كافر نيز مىگويند ، اصلا در آخرت لذت نخواهد بود ، بلكه او ابدا معذب است ، كما قال اللّه تعالى : « ذلِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَياةَ الدُّنْيا عَلَى الْآخِرَةِ . » « 9 »
قوله : و اذا تجلّى النّور الاسفهبدىّ بالاطلاع على الحقائق و عشق ينبوع النّور و الحياة ،
( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 226 ، س 1 و 2 .
( 2 ) قرآن مجيد ، سورهء 101 ، آيات 7 الى 9 .
( 3 ) حك . كربن 2 ، ص 226 ، س 2 .
( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 226 ، س 2 .
( 5 ) شيرازى ، ص 502 ، س 5 .
( 6 ) قوله ( ن ) .
( 7 ) شيرازى ، ص 502 ، س 6 .
( 8 ) حك . كربن 2 ، ص 226 ، س 3 و 4 .
( 9 ) قرآن مجيد ، سورهء 16 ، آيهء 107 .