انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٦

فصل

قوله : و التّخيّل لا يأخذ صورة نفسه ، فانّه حاكم على المحسوسات و ما يتبعها . « 1 »

[ [ و التّخيّل ليس به محسوس ليأخذ صورة نفسه و يحكم عليها ] ] . « 2 »

جواب سؤال مقدر است . و تقرير آن اين است كه شايد حاكم بر اين امر كه او را بدن و تخيّل است تخيل بوده باشد . جواب مىگويد كه تخيّل حاكم است بر محسوسات و خود محسوس نيست تا بر حكم خود حكم تواند كرد ، پس معلوم شد كه حاكم بر اين امور نور مدبر است نه تخيل .

قوله : و النّور الاسفهبد محيط و حاكم بأنّ له قوى « 3 »

جزئيّة ، [ [ و له أخرى كليّة ] ] « 4 »

فله الحكم بذاته ، و هو حسّ جميع الحواسّ . « 5 »

يعنى نور اسفهبد محيط است به بدن و قواى بدن ، چنانچه نور الانوار محيط است به جميع موجودات . و اين نور اسفهبد حاكم است بر اينكه او را قوت جزئيه است كه ادراك مىكند به او جميع محسوسات را ؛ و قوت كليه ديگر است كه او ادراك مىكند جميع معقولات را ؛ پس حاكم فى نفسه و حس جميع حواس نور اسفهبد است .

قوله : و ما تفرّق فى جميع البدن يرجع فى النّور الاسفهبد حاصله الى شىء واحد . « 6 »

يعنى جميع قوا و استعدادات در نور مدبر راجع است به ذات نوريه فياضهء او كه فياض لذاته است .

قوله : و للنور اسفهبد « 7 »

اشراق على مثل « 8 »

الخيال و نحوه ، و اشراق على الابصار المستغنى عن الصورة . « 9 »

مراد از « نحوه » قواى باطنهء استعداديه است ، يعنى نور مدبر اشراقات كثيره دارد : اشراق خيالى است و اشراق ابصارى و اشراق قواى باطنهء استعداديه كه مستعد قبول اشراق است از نور اسفهبد . و ليكن اشراق ابصارى مستغنى است از حصول صورت مبصر در عين ، چنانچه ارسطو گفته است و سابقا مذكور شده . و اشراقات ديگر دارد نور مدبر كه به آن اشراقات ادراك عوا [ ل ] م نور مىكند . قال الشّارح « 10 »

: [ [ و له اشراقات أخرى . . . فانّه [ و ] إن كان لتعلّقه بالبدن . . .

( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 214 ، س 7 و 8 .

( 2 ) شيرازى ، ص 474 ، س 6 .

( 3 ) قوة ( ن ) .

( 4 ) شيرازى ، ص 474 ، س 9 .

( 5 ) حك . كربن 2 ، ص 214 ، س 8 و 9 .

( 6 ) حك . كربن 2 ، ص 214 ، س 9 ، الى ص 215 ، س 1 .

( 7 ) المدبر ( ن ) .

( 8 ) مثال ( ن ) .

( 9 ) حك . كربن 2 ، س 215 ، س 1 و 2 .

( 10 ) قوله ( ن ) .