انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٨
فصل
ظلمانيه سيد كائنات ، عليه و آله صلاة اللّه ، اشاره فرموده است كه بر هر عضو از اعضاى انسان يك ملك موكّل است كه حركت و سكون و جميع اعمال آن عضو از آن ملك است ، چه آن حضرت از براى تفهّم عوام آن قواى معنوى را به ملك تعبير فرموده است .
قوله : و هذه القوى فروع النّور الاسفهبد فى صيصيته ، [ و الصيصية ] صنم للنور الاسفهبد . « 1 »
و چنانچه جميع صياصى انسيه اصنام رب النوع است ، همچنين بر صيصيّهء انسيه صنم آن نور اسفهبد است كه مدبّر است ؛ و نور اسفهبد را صنم ديگر غير ازو نيست ، چنانچه رب نوع را غير از جميع افراد آن نوع اصنام ديگر نيست .
قوله : فيحصل هذه القوى منه باعتبارات . « 2 »
بعضى قوا به اعتبار محبّت به ما فوق و بعضى به اعتبار قهر ما تحت و بعضى به اعتبارات و جهات عقليهء ديگر .
قوله : يدلّ على تغايرها وجود بعضها قبل بعض أو بعد بعض . . . و اختلال بعضها عند كمال بعض . « 3 »
يعنى چون بعضى قوا كه غاذيه و ناميه باشد قبل از بعض موجود مىشود كه مولده است ، و مولده بعد از ناميه و غاذيه موجود مىشود و از كمال بعض قوا اختلال در بعض قوا مىشود ، چنانچه از كمال قوت « 4 »
ناميه اختلال در قوت غاذيه مىشود ، اختلاف آثار و اختلال بعض قوا از كمال بعض دلالت مىكند بر تعدد قوا زيرا كه از واحد بسيط صدور آثار مختلفه ممكن نيست .
قوله : و الانسان استوفى قوى الحيوان و النباتات « 5 »
[ [ و زاد عليهما بالكمالات العقليّة . . .
فهو نسخة مختصرة من العالم الاكبر . . . فمن عرف نفسه . . . فقد احاطة بالموجودات علما . ] ] « 6 »
اين عبارت از افلاطون منقول است . سيد كائنات ، عليه و آله افضل الصلاة و اكمل - التحيّات فرموده است : « من عرف نفسه فقد عرف ربه . » و قوله تعالى : « قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي . » « 7 »
اشاره به اين معنى است كه در نفس ناطقه قابليت كمالات علمى و عملى و قطع جميع حجب نوريه مىتواند نمود ؛ به خلاف انوار قاهره كه از مقامات خود ترقى نمىتوانند كرد . اليه الاشارة بقوله تعالى : « وَ ما مِنَّا إِلَّا [ لَهُ ] مَقامٌ مَعْلُومٌ » « 8 »
سبحان اللّه ، بيچاره آدمى كه در اين
( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 205 ، س 12 ، الى ص 206 ، س 1 : صنم له ( ن ) .
( 2 ) حك . كربن 2 ، ص 206 ، س 1 .
( 3 ) حك . كربن 2 ، ص 206 ، س 2 و 3 .
( 4 ) قوى ( ن ) .
( 5 ) حك . كربن 2 ، ص 206 ، س 3 .
( 6 ) شيرازى ، ص 461 ، س 9 الى 11 .
( 7 ) قرآن مجيد ، سورهء 17 ، آيهء 88 .
( 8 ) قرآن مجيد ، سورهء 37 ، آيهء 164 .