انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١١٥
فصل
تعريف طبيعت نيست بلكه اين بيان يك فعل از افعال طبيعت است ] ] . « 1 »
و قال الشّارح :
[ [ الحقّ أنّ الطبيعة قوّة روحانيّة سارية فى الاجسام العنصريّه يفعل فيها التصوير و التخليق و هى المدبّرة لها و مبدأ لحركاتها « 2 »
و سكونها بالذّات و تفعل لغاية ما اذا بلغت اليها امسكت ] ] . « 3 »
تمّ كلامه . و اقول و هذا أولى و أشمل من جميع التعريفات .
[ قوله ] : و المزاج الاتمّ ما للانسان . « 4 »
چون وجود معتدل حقيقى محال است ، بنا بر آن مزاج قريب به اعتدال را مجازا معتدل گفته مىشود ؛ و معنى قوله : « المزاج الاتمّ » . امّا قرب اعتدالا من غيره . و از جمله چيزهايى كه دلالت مىكند بر اعتدال مزاج انسان اين است كه انسان ابلق نمىشود چه ابلقيّت علامت بعد مزاج است از اعتدال ؛ چنانچه در كتب طب مبين شده است .
[ قوله ] : و استدعى من الواهب كمالا . « 5 »
يعنى نفسا ناطقة مجردة . چون نفس ناطقه قابل كمالات عقليّه و وهميّه و حسيّه است بنا بر آن او را كمال گفته است ، چنانچه حق تعالى ، در قرآن مجيد آن معنى را كه در ذات انسان است به امانت تعبير فرموده است حيث قال ، جل ذكره ، : « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا . » « 6 »
قوله : و الانوار القاهرة علمت استحالة تغيّراتها ، فإنّ تغيّرهم لا يكون الّا لتغيّر الفاعل - و هو نور الانوار - و يستحيل عليه ؛ فلا تغيّر له و لا لها . « 7 »
يعنى از حدوث نفس از نور قاهر توهم نشود كه در ذات نور قاهر تغيير مىشود ، يعنى چيزى كه نبود پيدا مىشود ؛ زيرا كه علّت تامّهء انوار قاهره نور الانوار است و تغيّر در وى محال است . پس تغيّر در انوار قاهره محال است .
قوله : و انّما يحصل من بعضها الأشياء [ [ كالصّور و النّفوس ] ] « 8 »
لاستعداد متجدّد لتجدّد الحركات الدائمة . و يجوز أن يكون الفاعل تامّا و يتوقّف الفعل على استعداد القابل [ و ] به قدر الاعتدال يقبل من الهيئات و الصّور الّتى ذكرناها فى النّسب العقليّة فى الانوار القاهرة و الوضعيّة
( 1 ) شيرازى ، ص 439 ، س 16 الى 18 .
( 2 ) الحركتها ( ن ) .
( 3 ) شيرازى ، ص 439 ، س 19 ، الى ص 440 ، س 2 .
( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 200 ، س 2 .
( 5 ) حك . كربن 2 ، ص 200 ، س 2 .
( 6 ) قرآن مجيد ، سورهء 33 ، آيهء 72 .
( 7 ) حك . كربن 2 ، ص 200 ، س 2 الى 4 .
( 8 ) شيرازى ، ص 440 ، س 9 .