انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٠

فصل

و اشراقيان برزخ مىنامند ، چنانچه مىفرمايد :

[ قوله ] : و الهيولى هو البرزخ : نقول له فى نفسه برزخا و بالقياس الى الهيئات « حاملا » و « محلّا » [ و ] بالقياس الى المجموع . . . هذا على اصطلاحنا نحن . « 1 »

در « مقالهء سيّوم » از « قسم اول » كتاب ابطال كرده است مذهب مشائين را « 2 »

و گفته است كه هيولى مادّه است كه او را جسم مطلق مىگويند فى نفسه ، بدون اعتبار امر ديگر ؛ و « حامل » مىگويند به اعتبار عرض كه عبارت از مقدار است ؛ و « محل » مىنامند به اعتبار مجموع جسم و عرض . و تأكيد به لفظ « نحن » بدان سبب واقع شده است كه آنچه در هيولى مذكور شد به اصطلاح حكماى اشراق است نه حكماى ديگر .

[ قوله ] : و هيولى الافلاك غير مشتركة ، اى هيئات برازخها الثّابتة لا تفارقها و مجموعها لا يتبدّل . « 3 »

يعنى چون تغيير در مقادير ممتنع است و افلاك قابل كون و فساد نيست ، پس هيولى افلاك مشترك نيست ، بلكه هر كدام از افلاك را هيولى على حده است .

[ قوله ] :

فصل

فصل

« 4 »

در اين فصل بيان مىكند كه انتهاى جميع حركات به انوار جوهرى يا عرضى [ است ] .

[ قوله ] : و لك أن تعلم أنّ الحركات كلّها سببها الاوّل « 5 »

. . . إمّا نور مجرد مدبّر كما للبرازخ العلويّة و الانسان و غيره ، و إمّا الشّعاع الموجب للحرارة . . . كما يشاهد من الأبخرة و الادخنة « 6 »

.

مراد از « غيره » حيوانات ديگر غير از انسان [ است ] كه به مذهب مصنّف مدبّر جميع ابدان حيوانات انوار مدبّرهء اسفهبديه است . [ و ] مراد از « شعاع » نور عرضى است . و « ابخره » آن است كه از جسم رطب مرتفع شود . و « ادخنه » آن است كه از جسم يابس مرتفع شود . و ارتفاع جميع ابخره و ادخنه به تسخين است ، و تسخين به سبب وصول شعاع شمس به ارض ؛ و ابخره و ادخنه موجب حصول كائنات جو است .

( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 193 ، س 3 الى 5 .

( 2 ) ر . ك . حك . كربن 2 ، ص 74 .

( 3 ) حك . كربن 2 ، ص 193 ، س 5 و 6 .

( 4 ) حك . كربن 2 ، ص 193 ، س 8 .

( 5 ) الاول النور ( ن ) .

( 6 ) حك . كربن 2 ، ص 193 ، س 11 الى 13 .