انواريه ( ترجمه و شرح حكمة الاشراق سهروردى ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٤

فصل

تلطّف است نه ناريّت .

[ قوله ] : و إن استدلّوا بحركة الفلك أنّها [ تسخن ] ما يجاور الفلك فيكون [ هواء ] متسخّنا ، فلا يلزم أن يكون نارا . « 1 »

يعنى اگر استدلال مىكند بر وجود نار به اين كه حركت فلك موجب تسخين است ، پس بايد كه جسم ملتصق او شديد الحرارة باشد ، و وجود نار به اين [ است ] كه حركت ثابت مىشود . اين استدلال صحيح نيست زيرا كه از حركت فلك لازم نمىآيد كه آن جسم ملتصق او حار يابس باشد ؛ بلكه لازم آيد كه شديد الحرارة باشد از اجسام ديگر .

[ قوله ] : و إن استدلّوا باحراق الدّخان عند الوصول الى قريب من الفلك فيحصل منه ذوات الاذناب و الشّهب فهذا « 2 »

خطأ لأنّ الحرق ليس من خاصيّة النّار ، فإنّ الحديدة الحامية تحرق و الهواء الحارّ شديد الحرق . « 3 »

يعنى اگر استدلال مىكند به سوختن ادخنه كه بالا مىرود بر وجود آتش كه ذوات - الاذناب و ثواقب « 4 »

نجوم از آن پيدا مىشود . اين استدلال نيز خطا است زيرا كه از اين آنچه ثابت مىشود اين است كه ملتصق فلك جسم حار است كه ادخنه را مىسوزد و از اين لازم نمىآيد كه آن جسم حار يابس باشد و حقيقت هوا بوده باشد ، چه هواى گرم و آهن گرم نيز سوزنده است . و از اين مقدّمات كه مذكور شد معلوم شد كه جسم حارّ ملتصق فلك هواى سوزنده است نه نار كه آن را مشائين حار يابس مىدانند .

[ قوله ] : و الاستدلال بما نرى فى « 5 »

المصباح من شبه ثقبة فى صنوبرتها ، [ [ ليس بشىء ] ] « 6 »

فان النّاريّة كلّما كانت أقوى فهي أقدر على الاحالة « 7 »

على الهواء بالتّلطيف ، فان ضعيف عن الا - حالة فيقوى الدخان ، فما قرب من الفتيلة و نحوها تلطّف ، فصار هواء لقوّة النّار « 8 »

و بقيت معه حرارة . « 9 »

مراد از « شبه ثقبه » در مصباح حرّ است كه در تحت شعله و نور مىنمايد و آن شفاف است و مراد از « صنوبرة » نار خالص است ، يعنى بعضى از مشائين گفته‌اند كه آنچه در مصباح شبه ثقبه [ است ] نار خالص است ، زيرا كه شفاف و محرق است ، پس ثابت شد وجود نار خالص ،

( 1 ) حك . كربن 2 ، ص 189 ، س 2 الى 4 .

( 2 ) فهو ( ن ) .

( 3 ) حك . كربن 2 ، ص 189 ، س 4 الى 6 .

( 4 ) توانى ( ن ) .

( 5 ) من ( ن ) .

( 6 ) شيرازى ، ص 421 ، س 16 .

( 7 ) الاحاطة ( ن ) .

( 8 ) النارية ( ن ) .

( 9 ) حك . كربن 2 ، ص 189 ، س 6 الى 10 .