الوجوه والنظائر في القرآن الكريم ( بررسى زبانشناختى وجوه و نظاير در قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٣
[ 1 ] آثار و نوشته‌هاى مفسّران دربارهء وجوه و نظاير
انديشه‌هاى زيادى در فهم متن به وجود مىآورد .
از كتابهايى كه دربردارندهء موضوع وجوه در قرن هشتم گشت ، كتاب « بصائر ذوى التمييز فى لطائف الكتاب العزيز » نوشتهء فيروزآبادى « 1 » است كه براى سلطان اسماعيل بن عباس نوشته است و « هدف وى از اين كار گردآورى علوم پراكنده و انسجام انواع آن با اختلاف و تباين در اقسام آن در يك كتاب ، بوده است » « 2 » .
از اين‌رو اين كتاب جامع بسيارى از موضوعها ، غير از وجوه و نظاير مىباشد و بر حسب ترتيب سوره‌ها تقسيم شده است و در هر سوره نه بحث را ذكر نموده :
1 - محل نزول
2 - تعداد آيات ، حروف و كلمات
3 - اختلاف قاريان در تعدد آيات
4 - مجموع فواصل سوره
5 - نام يا نامهاى سوره
6 - مقصود و محتواى سوره
7 - ناسخ و منسوخ در سوره
8 - آيات متشابه در هر سوره
9 - فضيلت هر سوره
و بعد از اين به بحث تعداد آيات ، تعداد كلمات و حروف و مسائلى اين‌چنينى مىپردازد . « آن‌گاه به تفسير واژگان قرآن به شيوهء راغب در مفردات مىپردازد و آنها را بر اساس حرف اوّل هر كلمه مرتّب مىنمايد » « 3 » .
كار راغب از كار فيروزآبادى با غلبهء صبغهء زبانى بر تفسير راغب و غلبهء صبغهء تفسيرى فراگير لفظ در كار فيروزآبادى كه همهء ابعاد معناشناختى و كاربردى و جوانب آن را فرامىگيرد ، متفاوت است . مثلا درباره لفظ « خوف » مىگويد :
( 1 ) - مجد الدين محمد بن يعقوب شيرازى فيروزآبادى از بزرگان لغت و ادب در روزگار خويش مرجع زبان و حديث و تفسير بوده است . در 817 ه در زبيد از دنيا رفته است و مشهورترين كتاب او القاموس المحيط است . ر . ك : الاعلام ، ج 7 ، ص 146 . ( 2 ) - فيروزآبادى ، بصائر ذوى التمييز فى لطائف الكتاب العزيز ، تحقيق محمد على النجار ، المجلس الاعلى للشئون الاسلاميه ، قاهره ، چاپ دوم ، 1986 ، ص 26 از مقدمهء محقّق . ( 3 ) - همان ، ص 28 و 29 از مقدمهء تحقيق ، فيروزآبادى بررسى واژگان را در بخش دوم از كتاب تحت عنوان « فى وجوه الكلمات » آغاز مىنمايد و يك بررسى اختصاصى وجوه نيست بلكه بيش از كتابهاى وجوه به مطالب پرداخته است .