الوجوه والنظائر في القرآن الكريم ( بررسى زبانشناختى وجوه و نظاير در قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٧

1 - كفّار

وَ أَنْتَ مِنَ الْكافِرِينَ » « 1 » و « أَ أَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ » « 2 » .

3 - تبرّى جستن ؛ در آيهء « ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ » « 3 » ( برخى از شما از برخى ديگر بيزارى مىجوييد ) و آيهء « كَفَرْنا بِكُمْ » « 4 » .

4 - جحود ( انكار ) ؛ در آيهء « فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ » « 5 » .

5 - پوشاندن ؛ در آيهء « أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَباتُهُ » « 6 » . كه مراد كشاورزان هستند و دانه‌ها را در زير خاك پنهان مىكنند .

ابن قتيبه پرسش ايشان را به جهلشان نسبت به معناى اصلى واژه يعنى پوشاندن ارجاع مىدهد ، و سؤالشان را با غور كردن در تأويل تركيب دشوارى ، پاسخ مىگويد .

پاسخ وى همان وجه پنجم است كه ابن جوزى ذكر كرده است و مفسران ديگر هم با آنها در اين تفسير مشتركند ؛ در تفسير ابو حيان آمده است « 7 » : « گفته شد ، كفّار يعنى كشاورزان ؛ از « كفر الحبّ يعنى آن را در زمين پنهان كرد » مىباشد ؛ در اين‌جا به اين واژه تخصيص داده شده‌اند ، چون آنها نسبت به گياه و كشاورزى آگاهى دارند و تنها امر شگفتى آنها را به شگفتى وامىدارد .

ابو حيّان اين رأى را با لفظ « قيل » آغاز مىكند كه به ضعيف بودن سخن نزديك است و تلاش نمىكند كه عليه آن استدلال نمايد و يا به وسيلهء آيهء ديگرى تاييد كند ؛ چنان‌كه ابن قتيبه چنين كرده است . همچنين بر آن شرح و تفسيرى نمىزند و به ضعيف بودن آن قول هم با صراحت سخن نمىگويد ، كارى كه گاهى انجام مىداد .

( 1 ) - شعرا ( 26 ) ، آيهء 19 : و سرانجام كار خود را كردى ، و تو از ناسپاسانى . ( 2 ) - نمل ( 27 ) ، آيهء 40 : آيا سپاسگزارم يا ناسپاسى مىكنم . ( 3 ) - عنكبوت ( 29 ) ، آيهء 25 : آنگاه روز قيامت بعضى از شما بعضى ديگر را انكار مىكنند . ( 4 ) - ممتحنه ( 60 ) ، آيهء 4 : به شما كفر مىورزيم . ( 5 ) - بقره ( 2 ) ، آيهء 89 : ولى همين كه آنچه [ كه اوصافش را ] مىشناختند برايشان آمد ، انكارش كردند . ( 6 ) - حديد ( 57 ) ، آيهء 20 : كه كشاورزان را رستنى آن [ باران ] به شگفتى اندازد . ( 7 ) - البحر المحيط ، ج 10 ، ص 107 .