الوجوه والنظائر في القرآن الكريم ( بررسى زبانشناختى وجوه و نظاير در قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٩
مبحث نخست مشكل زبانى در كتابهاى مشكل القرآن
مبحث نخست مشكل زبانى در كتابهاى مشكل القرآن
مبحث نخست مشكل زبانى در كتابهاى مشكل القرآن
از جمله دانشهايى كه در همان آغاز در تمدّن اسلامى به وجود آمد ، دانشى است به نام « مشكل القرآن » . اين دانش در كتابهايى كه به جمعآورى انواع علوم قرآنى پرداختهاند ، نامهاى ديگرى هم دارد . زركشى در البرهان آن را « موهم الاختلاف » « 1 » ناميده است و سيوطى در نوع چهل و هشتم « 2 » « مشكل القرآن و موهم الاختلاف و التناقض » . قديمىترين اثر در اين موضوع كتاب « الرّد على الملحدين فى تشابه القرآن » از قطرب ، زبانشناس معروف عرب مىباشد « 3 » .
درحالىكه نام « مشكل القرآن » شهرت يافت و كاربرد آن در نوشتههايى چون « تأويل مشكل القرآن » از ابن قتيبه « 4 » و « الفوائد فى مشكل القرآن » از عزّ بن عبد السّلام ( ت 66 ه ) « 5 »
( 1 ) - البرهان فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 45 . ( 2 ) - الاتقان فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 27 . ( 3 ) - محمّد بن مستنير بن احمد ابو على مشهور به قطرب ، نحوى و اديب و زبانشناس بصره ، معتزلى و نخستين كسى است كه مثلث را در زبان وضع كرد و از آثارش مىتوان به معانى القرآن ، النوادر ، الازمنة ، الاضداد و غريب الحديث و المثلثات اشاره كرد . در سال 206 ه از دنيا رفت . ر . ك : الأعلام ج 7 ، ص 95 . ( 4 ) - ابن قتيبه ، تأويل مشكل القرآن ، تحقيق محمّد السيّد صقر ، چاپ دوم ، دار التراث ، قاهره 1973 . عبد اللّه بن مسلم بن قتيبه دينورى ، از بزرگان ادب است كه در بيشتر علوم عربى مطلب نوشته است . در 276 ه در بغداد از دنيا رفت . ر . ك : الاعلام ، ج 4 ، ص 137 . ( 5 ) - عزّ بن عبد السلام ، الفوائد فى مشكل القرآن ، سيد رضوان على الندوي ، وزارت اوقاف ، كويت 1967 . وى عبد العزيز بن عبد السّلام بن ابو القاسم بن حسن سلمى دمشقى ملقّب به سلطان العلماء ، فقيه شافعى است كه به مرتبهء اجتهاد