الوجوه والنظائر في القرآن الكريم ( بررسى زبانشناختى وجوه و نظاير در قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٧
دوم : آياتى كه واژه در آن در بافت منفى آمده است :
سوره با ذكر آيات الهى چنين شروع مىشود : إِنَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ » « 1 » ، و بعد از شرح و تفصيل آياتى به اين آيه مىرسد : « تِلْكَ آياتُ اللَّهِ نَتْلُوها عَلَيْكَ بِالْحَقِّ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَ اللَّهِ وَ آياتِهِ يُؤْمِنُونَ . وَيْلٌ لِكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ . يَسْمَعُ آياتِ اللَّهِ تُتْلى عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِراً كَأَنْ لَمْ يَسْمَعْها فَبَشِّرْهُ بِعَذابٍ أَلِيمٍ . وَ إِذا عَلِمَ مِنْ آياتِنا شَيْئاً اتَّخَذَها هُزُواً أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ » « 2 » .
گوشها در اين آيات به صفات كسانى كه ايّام اللّه را باور ندارند نواخته مىشود ؛ علىرغم اين‌كه ذكر آنها بعدها جريان نمىيابد و آنها منكر آيات الهى مىشوند . اصرار مىورزند و به استكبارشان همچون گذشته ادامه مىدهند ، چنان‌كه قبلا هم پيامبر ( صلى اللّه عليه و آله و سلم ) را مورد استهزاء قرار مىدادند « 3 » و آن‌گاه با ذكر چند نشانه از نشانه‌هاى خداوند پياپى مىآيند تا به اين آيه مىرسد : « وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ . قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْماً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ » « 4 » . آيه‌اى كه اين لفظ در آن آمده ادامه بافت طولانى از توصيف اين كافران و عذابى كه در انتظارش به سر مىبرند ، مىباشد و اين منكران آيات را از مؤمنان در همان ابتدا مشخّص مىنمايند و مىفرمايد : « إِنَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ » و سپس در پايان به نحو ناگهانى اين آيه مىآيد : « قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ » . آن‌گاه با تكرار اين تمايز و تفصيل آن به تفكيك دست مىزند : « مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها »
( 1 ) - همان ، آيهء 3 : به راستى در آسمانها و زمين ، براى مؤمنان نشانه‌هايى است . ( 2 ) - همان ، آيهء 6 تا 9 : اين [ ها ] ست آيات خدا كه به راستى آن راى بر تو مىخوانيم . پس ، بعد از خدا و نشانه‌هاى او به كدام سخن خواهند گرويد ؟ واى بر هر دروغزن گناه پيشه ! [ كه ] آيات خدا راى كه بر او خوانده مىشود ، مىشنود و باز به حال تكبّر - چنان‌كه گويى آن راى نشنيده است - سماجت مىورزد . پس او راى عذابى پر درد خبر ده . و چون از نشانه‌هاى ما چيزى بداند ، آن راى به ريشخند مىگيرد . آنان عذابى خفّت‌آور خواهند داشت . ( 3 ) - فرقان ( 25 ) ، آيهء 41 . ( 4 ) - جاثيه ( 45 ) ، آيهء 13 و 14 : و آنچه راى در آسمانها و آنچه راى در زمين است به سود شما رام كرد . همه از اوست ؛ قطعا در اين [ امر ] براى مردمى كه مىانديشند نشانه‌هايى است . به كسانى كه ايمان آورده‌اند بگو تا از كسانى كه به روزهاى [ پيروزى ] خدا اميد ندارند درگذرند ، تا [ خدا هر ] گروهى راى به [ سبب ] آنچه مرتكب مىشده‌اند به مجازات رساند .