الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٧
الثالث : مفهوم الغاية ( سوم : مفهوم غايت )
آيا « شب » كه غايت است داخل در مغيا يعنى « كار كردن » مىباشد ؟ به اين معنى كه همان گونه كه در روز كار مىكنيم در شب هم بايد كار كنيم ؟
2 - و بحث دوم در مورد مفهوم غايت است يعنى آيا آن جمله بر اين مطلب دلالت دارد كه كار كردن تنها بايد تا شب ادامه داشته باشد و پس از آن بايد كار تعطيل شود ؟
براى روشنتر شدن موضوع مثال ديگرى را ذكر مىكنيم .
خداوند در آيه 6 از سوره مائده در مورد كيفيت وضو گرفتن مىفرمايد :
فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ يعنى صورت و دستهاى خود را تا آرنج بشوييد . كه در اين آيه مباركه ، كلمه « إِلَى » * ادات غايت و « الْمَرافِقِ » غايت و « أَيْدِيَكُمْ » * مغيا مىباشند . حال در اينجا دو بحث مطرح است .
يكى اينكه آيا غايت يعنى مرافق داخل در حكم مغيا يعنى ايديكم است يا نه ؟ به اين معنا كه همان گونه كه شستن دستها در وضو واجب است پس شستن آرنج هم واجب باشد ؟ و بحث دوم اينكه آيا اين غايت مفهوم دارد ؟ يعنى بر اين مطلب دلالت مىكند كه در وضو تنها تا آرنج بايد شسته شود و شستن ما بعد از غايت يعنى بازوها لازم نيست ؟
در مورد بحث اول يعنى داخل بودن غايت در مغيا و عدم آن ، چندين نظريه در بين اصوليين وجود دارد كه در اينجا به مهمترين آنها اشاره مىشود .
نظريه اول مىگويد غايت مطلقا داخل در مغيا نيست و در اين جهت تفاوتى هم وجود ندارد كه ما قبل از غايت و ما بعد از غايت همجنس