الموجز في أصول الفقه ( فارسى ) — الصفحة ١٧٩
مسئله دوم پيرامون اجزاء امر ظاهرى از امر واقعى
وجود نداشته باشد به‌طورى كه مكلف قدرت بر وضو گرفتن يا غسل كردن را پيدا نكند لازم است براى نماز ، تيمم نمايد . پس وضو گرفتن و تحصيل طهارت حكم اختيارى است اما انجام تيمم ، حكم اضطرارى مىباشد .
حال مىگوييم : بحث اجزاء در مسألهء اول اين است كه اگر مكلف در شرائط اضطرارى به امر اضطرارى عمل كرد و مثلا تيمم نمود و نماز خواند آيا پس از بر طرف شدن حالت اضطرار آن نمازى را كه با تيمم خوانده مجزى و كافى است يا اينكه بايد دوباره آن را اعاده نمايد و اگر وقت گذشته باشد قضا كند ؟ به عبارت ديگر اينكه آيا نماز با تيمم باعث سقوط تكليف مىشود يا خير ؟
آيت اللّه سبحانى مىفرمايند : آنچه از ظاهر آيات و روايات بدست مىآيد اين است كه بعد از آنكه مكلف وظيفهء خود را انجام داد تكليف از او ساقط مىشود و اگر اعاده و يا قضاى آن عمل واجب باشد حتما نيازمند به دليل جداگانه‌اى است پس ظاهر ادله دلالت بر اجزاء مىكنند .
-
مسئله دوم پيرامون اجزاء امر ظاهرى از امر واقعى
مسئله دوم پيرامون اجزاء امر ظاهرى از امر واقعى
اگر مكلف به امر ظاهرى عمل نمود و پس از مدتى برايش معلوم شد كه كارى را كه انجام داده اشتباه بوده و يا مطابق با واقع نبوده است آيا عملى را كه انجام داده مجزى است و كفايت از واقع مىكند يا اينكه اعاده و قضاى آن واجب است ؟ مثلا فردى نسبت به لباس خود كه در پاكى و طهارت آن شك داشته ، استصحاب طهارت را جارى نمود و براساس آن حكم به طاهر بودن آن لباس كرد و با آن نماز خواند ولى بعد از نماز متوجه شد كه واقعا آن لباس نجس بوده است . آيا نمازى را كه با اين