جامع المسائل ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٢٩٩

چهارم : تكلَّم كردن است عمداً

ج بلى صحيح است هر چند به تمام بدن باشد « 1 » .

چهارم : تكلَّم كردن است عمداً

چهارم : تكلَّم كردن است عمداً

هر چند به دو حرف مهمله باشد . و امّا سهواً پس مبطل نيست هر چند به گمان بيرون رفتن از نماز باشد ، يعنى چنين خيال كند كه از نماز بيرون رفته است .

س در نماز تنحنح كردن ، يا نفخ كردن ، يا ناله كردن ، يا آه كشيدن و نحو اينها ، چه صورت دارد ؟

ج عيبى ندارد . و آن كه ذكر شد ، در تكلَّم به كلام آدميين بود ؛ امّا قرآن و دعا و مناجات و امثال اينها ، پس خواندن و گفتن آنها ضرر ندارد ، مگر آن كه بر وجه محرّم باشد ، مثل آن كه دعاى بر مؤمن كند ظلماً ، يا آن كه آيهء سجده تلاوت نمايد على الأحوط ؛ اگر چه حرمت ، دعا را داخل در كلام آدمى نمىكند ، پس اقوى جواز است « 2 » .

و احوط ترك دو سوره خواندن است اگر چه جواز آن قوىّ است .

س اگر كسى در اثناى نماز ، بر مصلَّى سلام كند به قصد تحيّت ، تكليف آن مصلَّى چيست ؟

ج جايز است از براى مصلَّى ردّ آن ، بلكه واجب است ، اگر چه سلام به غير از صيغهء قرآنيّه باشد .

س اگر ترك كند جواب سلام را ، چه صورت دارد ؟

ج نماز صحيح است ، چه با بقاى محلِّ جواب ، مشغول به ذكر يا قرائتى شده ، يا نشده باشد ؛ و به هر تقدير ، گناه كار است .

و واجب است آن كه جواب ، مثل صيغهء سلام باشد ، هر چند به غير صيغهء قرآنيّه كه * ( « سَلامٌ عَلَيْكُمْ » ) * است بوده باشد و بهتر مراعات مِثليّتِ « 3 » تعريف و تنكير و افراد و جمع

« 1 » اگر رو به طرف پشت سر نشود و گر نه گذشت احتياط در آن . « 2 » بلكه اقوى ابطال است و گذشت استثناى ديگر . « 3 » بلكه اظهر لزوم است در هر صيغهء سلام ، چنانچه در تعليقه ذكر شد .