جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٢
عوامل برپايى نهضتهاى شيعه در يمن
عوامل برپايى نهضتهاى شيعه در يمن
عوامل برپايى نهضتهاى شيعه در يمن
بلاد يمن در آغاز تشكيل دولت عباسى از مهمترين مناطق دولت بود « 1 » و يمنيان بخش مهمى از سپاه عباسى را تشكيل مىدادند ، اما نزاع آنان با مضريان باعث شد كه عباسيان بر ايرانيان تكيه كنند . « 2 » مشهورترين والى يمن در آغاز حكومت عباسيان در دوره منصور ، معن بن زائدهء شيبانى بود . « 3 » مهدى كوشيد تا بين يمن و بغداد ، مركز حكومت ، از طريق پيك ارتباط ايجاد كند . « 4 » نظام ادارى عصر اول عباسى تا زمان هارون الرشيد ، نظامى متمركز بود و واليان يمن ، آن سلطه و اختيارات تامى را كه واليان دولت اموى از آن برخوردار بودند ، نداشتند ، ازاينرو ، مدت حكومت واليان يمن بين دو يا سه سال بود كه تأثير بد آن در توقف اصلاحات و شورشهاى قبايل يمن پديدار شد . « 5 » اين شورشها در دوره حكومت عطريف بن عطا كه دايى هارون الرشيد و والى وى بر يمن بود و مدت سه سال بر آن ديار حكم راند ، آشكار شد . « 6 » از ديگر واليان يمن در دورهء هارون ، عبد اللّه بن مصعب زبيرى بود . وى كسى است كه امام علوى ، يحيى بن عبد اللّه را متهم كرد كه از من خواسته با وى بيعت كنم و همانگونه كه گذشت ، بدگويى وى از يحيى نزد هارون الرشيد ، عامل عقوبت يحيى شد . « 7 » همچنين منطقه يمن در دوره هارون ، شاهد قيام بعضى از قبايل به
( 1 ) . ولايتهاى سرزمين اسلامى در دوره ابو العباس از اين قرار است : 1 . كوفه و سواد ، 2 . بصره و سرزمين دجله و بحرين و عمان ، 3 . حجاز و يمامه ، 4 . يمن ، 5 . اهواز شامل خوزستان و سيستان ، 6 . فارس ، 7 . خراسان ، 8 . موصل ، 9 . جزيره و ارمنستان و آذربايجان ، 10 . سوريه ، 11 . مصر و افريقيه ( تونس ) ، 12 . سند . ( 2 ) . حسن ابراهيم حسن ، اليمن ، ص 55 . منصور انديشيد كه با بناى محله كرخ در جنوب بغداد ، خطر يمانيان و مضريانى را كه در سپاهش بودند ، از خود دور سازد . ( 3 ) . منصور ، معن بن زائده را به پاس آنكه جانش را در جنگ با زنادقه راونديه نجات داده بود ، حكومت يمن داد . معن قبلا از افراد دولت اموى بود . ( ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 156 - 147 ) ( 4 ) . ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 6 ، ص 26 / سيوطى ، تاريخ الخلفاء ، ص 273 . ( 5 ) . محمد بن اسماعيل بن محمد بن يحيى الكبسى ، اللطائف السنية فى اخبار الممالك اليمنيه ، خطى ، ص 7 - 8 . ( 6 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 449 / يحيى بن حسين ، أنباء الزمن فى أخبار اليمن ، ص 20 . ( 7 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 452 - 454 / مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 301 - 353 / اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 474 - 476 / ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 176 - 177 .