جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٩

فصل دوم موضع شيعهء زيديه و اماميه در برابر خلافت مهدى سياست تازه نسبت به شيعيان

علويان در مدينه سرگرم ترميم جراحت‌هاى ناشى از ستم‌هايى بودند كه پس از سركوب قيام نفس زكيه به ايشان رسيده بود . مهدى كه مىديد سرزمين حجاز به مركز اصلى نهضت‌هاى شيعى تبديل شده ، در سال 160 ق به آن‌جا رفت تا از مردمان آن ديار دل‌جويى كرده ، آنان را از شركت در نهضت‌هاى علوى ديگر بازدارد . پس به سوى حجاز حركت كرد و با خود اموال فراوان « 1 » و پارچه‌هاى بسيار « 2 » برد تا آن را به مردم مكه و مدينه ببخشد . مهدى در حجاز ، آغاز سياست جديد خود را ، كه مبتنى بر تسامح بود ، اعلان كرد و فرمان عفو عمومى صادر نمود . او كسانى را كه در دورهء منصور از مناصب خود بر كنار شده بودند ، به جايگاه سابقشان برگرداند و در نزديك ساختن خود به مردم تلاش فراوان كرد و براى آنان سفره‌هاى رنگين گسترانيد . « 3 » هم‌چنين او به خدمت اماكن مقدسه اسلامى آن ديار ، اهتمام ورزيد . « 4 » وى پيش از بازگشت به بغداد ، پنجاه نفر از انصار مدينه را برگزيد كه تا رسيدن به پايتخت ، هم صحبت او بودند و مقام نگهبانى را از وى داشتند . البته اموالى را نيز به ايشان بخشيد . مهدى براى تقرب بيشتر به اهل مدينه ، دخترى از اين شهر به نام رقيه بنت عمرو عثمانى را هم به نكاح خود درآورد . « 5 »

او براى اين‌كه دايم از تحركات علويان در مدينه آگاه باشد ، با پيك ، بين حجاز و عراق ارتباط برقرار كرد « 6 » و در طول مسير بين دو ناحيه ، ايستگاه‌ها و كاروان‌سراها ساخت ، حال آن‌كه منصور براى آگاهى از فعاليت‌هاى علويان تنها از جاسوسان و گماشتگان بهره مىگرفت . « 7 »

( 1 ) . مهدى همراه خود سى ميليون درهم برد . والى مصر نيز سىصد هزار دينار ، و والى يمن دويست هزار دينار براى وى فرستاد . ( تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 366 ) ( 2 ) . تعداد جامه‌هايى كه مهدى با خود برد از يك‌صد و پنجاه هزار جامه بيشتر بود . ( تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 366 ) ( 3 ) . سيوطى روايت مىكند كه مهدى از شام به مكه يخ فرستاد و اين اولين بار بود كه مردم مكه ، يخ را مشاهده مىكردند . شكى نيست كه مهدى با اين كار مىخواست هيبت خلافت عباسى را بيشتر كند . ( تاريخ الخفاء ، ص 273 ) ( 4 ) . مهدى دستور به برچيدن مقصوره‌ها و كوتاه كردن منابر در حد منبر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله داد و بر مساحت مسجد الحرام افزود و پوشش كعبه را نو كرد . ( تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 366 - 368 ) ( 5 ) . همان ، ج 6 ، ص 367 - 368 . ( 6 ) . ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 6 ، ص 26 / سيوطى ، تاريخ الخلفاء ، ص 273 / ابن فقيه ، البلدان ، ص 22 . ( 7 ) . مؤلف مجهول ، العيون و الحدائق ، ص 243 .