جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٤١
موضع امام صادق عليه السّلام نسبت به قيام نفس زكيه
موضع امام صادق عليه السّلام نسبت به قيام نفس زكيه
موضع امام صادق عليه السّلام نسبت به قيام نفس زكيه
امام جعفر صادق در اجتماع معروفى كه در اواخر عصر اموى تشكيل شد و در آن ، بسيارى از بنى هاشم حاضر بودند و با محمد بن عبد اللّه ، معروف به نفس زكيه بيعت كردند ، حضور نداشت . بيشتر اين هاشميان از خاندان عباس بن عبد المطلّب و خاندان حسن بن على بودند . از عباسيان ، امام ابراهيم بن محمد بن على و ابو جعفر منصور و صالح بن على در آن مجلس حضور داشتند و از بيت امام حسن ، عبد اللّه بن حسن و پسرانش محمد و ابراهيم ، همچنين افرادى از بنى عثمان در مجلس حاضر بودند . نخست ، صالح بن على سخن آغاز نمود و از حاضران خواست كه با يكى از هاشميان بيعت كنند . عبد اللّه بن حسن پيش آمد و فرزندش محمد نفس زكيه را شايسته اين كار دانست . همهء حاضران ، از جمله ابو جعفر منصور با وى بيعت كردند ، حتى منصور در هنگام ترك آن اجتماع ، در حالى كه جهاز شتر نفس زكيه را در دست داشت ، خطاب به مردم مىگفت : « اين محمد بن عبد اللّه است ، اين مهدى ما اهل بيت است . » « 5 »
شكى نيست كه عبد اللّه بن حسن از حضور نداشتن امام جعفر صادق در آن اجتماع تاريخى ، خشنود نبود ؛ چرا كه امام جعفر عليه السّلام نماينده خاندان حسين بن على و نيز سرور تمام بنى هاشم در عصر خود بود . « 6 » عبد اللّه بن حسن مىخواست نظر امام جعفر عليه السّلام را دربارهء آنچه در آن اجتماع گذشت و بيعتى كه با فرزندش محمد نفس زكيه شد ( كه به او لقب مهدى داده بودند ) بداند . ازاينرو ، به دنبال امام جعفر عليه السّلام فرستاد و آن حضرت را نزد
- روش سياسى ديگرى داشتند . از مختصات اين روش اين بود كه در وهله اول ، بنيانهاى كلامى و فقهى شيعيان به عنوان يك حزب پويا و منسجم تحكيم گردد . و در مرحله بعد ، شيعيان به طاغوتهاى زمان خود پشت كنند و به مبارزه منفى با ايشان برخيزند . از امام نقل است كه « . . . من تحاكم اليهم - السلطان و القضاة - فى حق او باطل ، فانما تحاكم الى الطاغوت . . . » ( كلينى ، كافى ، ج 7 ، ص 41 ) علاوه بر اين ، امام باوجوداينكه قيامهاى زيدى را تأييد نمىكردند در شرايط دشوار ، همچون قيام نفس زكيه ، با عمل به يارى ايشان شتافتند و در گفتار نيز قيام زيد را ستودهاند . ( مترجم ) . شيخ محمد أبو زهرة ، الامام الصادق ، ص 94 . ( 5 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 209 . ( 6 ) . ابن العماد ، شذرات الذهب ، ج 1 ، ص 220 .