جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٩
ناتوانى منصور و تدابير او در رويارويى با قيام
سبب حركت منصور به كوفه اين بود كه وى بعضى از خواص خود را نزد عمويش عبد اللّه بن على به زندان فرستاد تا در اين كار مهم ، از او مشورت گيرند . عبد اللّه در بين عباسيان به درستى رأى مشهور بود . او منصور را اين گونه راهنمايى كرد : « همين دم حركت كن و خود را به كوفه برسان و بر آن مسلط شو كه مردم آن‌جا پيروان و ياران اين خاندانند ، پس از آن ، اطراف كوفه پادگان‌ها بگذار ، و هركس از آنان براى رفتن به پيش يكى از وجوه [ شيعه ] از كوفه خارج شد يا از پيش يكى از وجوه به آن‌جا بازگشت ، گردنش را بزن . به سلم بن قتيبه هم بنويس كه به سوى تو آيد ، « 1 » به مردم شام بنويس و دستورشان بده از مردان دلير و جنگاوران چندان‌كه پيك مىتواند با خود بياورد ، سوى تو فرستند و آنان را پاداش‌هاى نيكو بده و همراه سلم بفرست . » « 2 »
منصور به بخل و خسّت معروف بود ، « 3 » ازاين‌رو عبد اللّه بن على به نزديكان منصور توصيه ديگرى كرد و گفت : « بخل ، او را هلاك كرده ، از او بخواهيد مال‌ها را بيرون آورد و به سپاهيان دهد ؛ اگر پيروز شد ، چه بسا دوباره به مال‌ها دست يابد ، و اگر شكست خورد ، حتى درهمى تقديم حريف خود نكرده است . » « 4 »
منصور با بسيارى از نزديكان ، از جمله منجّمش حارث مشورت كرد . « 5 » حارث به منصور گفت : « اى امير مؤمنان ! از او چه بيم دارى ؟ ! به خدا اگر همه زمين را بگيرد ، بيش از نود روز نماند . » « 6 »
( 1 ) . سلم بن قتيبه ، آن زمان در رى بود . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 164 . ( 3 ) . منصور ، به دوانيقى مشهور بود ، آن هم به سبب حرصى كه بر جمع‌آورى دانق ( سكه قديمى كه 6 / 1 درهم مىباشد و نام دانگ از آن گرفته شده است ) داشت . ارزش دانق كمتر از ملّيم ( كوچك‌ترين واحد پول مصر ) بود . ( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 164 / اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 266 . ( 5 ) . منصور از منجّمان يارى مىطلبيد و در معين كردن روزى كه مىخواست خشت اول شهر بغداد را بگذارد ، بر آنان اعتماد داشت . او با ابن نوبخت و ابراهيم بن محمد فزارى در اين كار مشورت كرد . ( ابن كثير ، البداية و النهاية ، ج 9 ، ص 98 / ياقوت حموى ، معجم البلدان ، ج 1 ، ص 458 ) ( 6 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 164 .