جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٠
فرقه هاشميه
فرقه كيسانيه
فرقه كيسانيه
اشاره شد كه فرقه كيسانيه در جريان قيام مختار بن ابى عبيد ثقفى كه مردم را به امامت محمد بن على بن ابى طالب ، معروف به ابن حنفيه مىخواند ، ظهور كرد . مختار مىگفت كه دين عبارت است از اطاعت از امام . يكى از نتايج اين ديدگاه اين بود كه اركان شرعى ، همچون نماز و روزه و زكات و حج و مانند آن‌ها قابل تأويل‌اند ، ديگر اين‌كه بعضى افراد معتقد شدند كه پس از رسيدن به مقام پيروى محض از امام مىتوان احكام شرعى را ترك كرد ، بعضى هم در اعتقاد به قيامت سست شدند و بعضى از افراد اين فرقه به تناسخ و حلول روح در افراد ديگر و رجعت بعد از مرگ معتقد شدند . بعضىها بر امامى متوقف شدند كه هرگز نمىميرد و جايز نيست كه بميرد تا آن‌كه رجعت كند . « 1 » و گروهى از ايشان ، حقيقت امامت را در ديگران جست‌وجو كردند ، سپس بر امام پيشين غمين شدند و در كار او متحير ماندند و گروهى از ايشان مدعى مقام امامت شدند ، درحالىكه از شجره امامت نبودند و همه ايشان در تحيّر و تشتت فكرى به سر مىبردند .
كيسانيه معتقد بودند كه محمد بن حنفيه در كوه رضوى « 2 » مخفى است و در نهايت ، او و شيعيانش مبعوث مىشوند و زمين را پر از عدل و داد مىكنند . « 3 »
فرقه هاشميه
فرقه هاشميه
فرقه هاشميه از كيسانيه منشعب شد . اين‌ها ادعا مىكردند كه « محمد بن حنفيه به رحمت و رضوان خداوند پيوسته و امامت به فرزندش ابو هاشم منتقل شده است . » « 4 » ابو هاشم به سازمان‌دهى دعوت خود و وحدت بخشيدن به صفوف شيعه اهتمام ورزيد ، حال فرقى نمىكرد كه اين شيعيان از غاليان باشند يا ميانه‌روها ، مهم اين بود كه در ستيزشان با دولت
( 1 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 147 و ابن خلّكان ، وفيات الأعيان ، ج 2 ، ص 220 . ( 2 ) . كوهستانى در حجاز در شمال ينبع در ساحل درياى سرخ . ( 3 ) . ابن نشوان ، الحور العين ، ص 181 / مجلسى ، بحار الانوار ، ج 9 ، ص 173 . ( 4 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 150 / ابن نشوان ، الحور العين ، ص 159 / ابو خلف قمى ، المقالات و الفرق ، ص 25 .