تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٤

فصل چهاردهم در اينكه دولتها هم مانند مردم عمرهاى طبيعى دارند

موحدان افريقيه همين شيوه متداولست چه سلطان ايشان اغلب سپاهيان خود را از ميان قبايل زناته و عرب بر ميگزيند و بر شمارهء آنان مىافزايد و آن دسته از خدمتگزاران دولت را كه به نازپروردگى و خوشگذرانى خو گرفته‌اند فرو ميگذارد و در نتيجه دولت ايشان از اين راه عمر تازه‌اى مىيابد ( و جوانى را از سر ميگيرد ) و از راه يافتن فرسودگى و پيرى بدن مصون ميماند . و خدا وارث زمين و كسانى است كه بر آن ميباشند .

فصل چهاردهم در اينكه دولتها هم مانند مردم عمرهاى طبيعى دارند

فصل چهاردهم در اينكه دولتها هم مانند مردم عمرهاى طبيعى دارند

بايد دانست كه سن طبيعى انسان بر حسب آنچه پزشكان و ستاره شناسان گمان كرده‌اند صد و بيست سالست كه در نزد ستاره شناسان عبارت از سالهاى بزرگ قمرى مىباشد و سن اشخاص در هر نسلى بر حسب قرانات متفاوتست و نسبت به عمر طبيعى بيش و كم مىشود چنان كه سنين برخى از صاحبان قرانات صد سال كامل و بعضى ديگر پنجاه يا هشتاد يا هفتاد سال است بر حسب اقتضاى ادله قرانات در نزد آنان كه آنها را مورد بررسى قرار ميدهند . و عمر اين ملت ( اسلام ) ميان شصت تا هفتاد سال است چنان كه در حديث آمده است . و بر ميزان سن طبيعى كه صد و بيست سال است بجز در موارد نادر و بر حسب اوضاع غريب فلكى افزوده نميشود چنان كه در شأن نوح ، ع ، و گروه اندكى از قوم عاد و ثمود پيش آمده است .

و اما سنين دولتها نيز هر چند بر حسب قرانات مختلف است ولى اغلب عمر دولت از سه پشت تجاوز نمىكند و هر پشت عبارت از سن متوسط يك شخص است كه چهل سال باشد . پس چهل سالگى پايان دورهء رشد و نمو تا غايت آن مىباشد .

خداى تعالى گفت : تا چون بمرحلهء كمال تواناييش برسد و بچهل سال برسد [ 1 ] و بدين سبب گفتيم كه سن يك شخص برابر سن يك نسل است و آنچه در بارهء حكمت روى دادن آوارگى و سرگردانى بنى اسرائيل ياد كرديم نيز اين گفته را تأييد


[ 1 - ) ] حَتّى إِذا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ بَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً 46 : 15 . سورهء الاحقاف آيهء 14 .