تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢١

اقليم چهارم :

چنان كه اين قسمت‌ها را در جاى خود ياد خواهيم كرد ، و هنگامى كه درياى روم از درياى محيط در خليج طنجه جدا مىشود و تا اقليم سوم وسعت مىيابد ، در جنوب خليج قطعهء كوچكى از اين بخش باقى ميماند كه در آن شهر طنجه بر ساحل مجمع بحرين ( محل اتصال دو دريا ) ديده مىشود و از آن پس شهر سبته را بر كنار درياى روم مىبينيم و سپس به ترتيب بلاد تيطاوين [ 1 ] و باديس [ 2 ] است ، آنگاه اين دريا بقيهء قسمت خاورى اين بخش را فرا ميگيرد و بسوى اقليم سوم خارج مىشود و بيشتر آباديهاى اين بخش در قسمت شمالى آن و هم در شمال خليج آنست . و همهء اين نواحى از بلاد اندلس باخترى بشمار ميروند و نخستين آنها ميان درياى محيط و درياى روم شهر طريف است كه نزديك جايگاه پيوستگى دو دريا واقع است .

و در خاور آن بر ساحل درياى روم به ترتيب جزيرة الخضراء ( الجزيره ) و مالقه [ 3 ] و منقب [ 4 ] و المريه [ 5 ] ديده مىشود و در زير اينها به سمت باختر و مجاور درياى محيط شهر شريش [ 6 ] و لبلة [ 7 ] است و روبروى آنها در درياى محيط جزيرهء قاديس [ 8 ] واقع است و در خاور شريش و لبلة به ترتيب : اشبيليه [ 9 ] و اسيجه [ 10 ] و قرطبه [ 11 ] و مرتله [ 12 ] و غرناطه [ 13 ] و جيان [ 14 ] و ابِده [ 15 ] و وادياش [ 16 ] و بسطه [ 17 ] واقع است و در پايين طرف مغرب و نزديك درياى محيط شهرهاى شنتمريه [ 18 ] و شلب [ 19 ] ديده مىشود . و در سوى خاورى اين دو شهر بطليوس [ 20 ] و مارده [ 21 ] و يابره [ 22 ] و آنگاه غافق [ 23 ] و ترجاله [ 24 ] و سپس قلعهء رباح [ 25 ] واقع است .

[ 1 - ) ] « قطاون » در چاپهاى مصر ولى صحيح تيطاوين ( Tetouan ) است . [ 2 - ) ] در چاپ‌هاى مصر بغلط « باريس » است . [ 3 - ) ] مالاگا ، . Malaga [ 4 - ) ] منكب ( چاپهاى مصر ) ، منقب ( چاپ پاريس ) ( بضم م - كسر ك ) ، Almunecar [ 5 - ) ] Almeria [ 6 - ) ] . Xeres [ 7 - ) ] ( بكسر ل نخست - فتح ل دوم ) LNiebla [ 8 - ) ] . Cadix [ 9 - ) ] . Seville [ 10 - ) ] ( بكسر همزه - س - فتح ح ) . Ecija در چاپهاى مصر « استجه » است . [ 11 - ) ] ( بضم ق - ط - فتح ب ) . Cordoue [ 12 - ) ] در چاپهاى مصر و بيروت « مديله » ولى صحيح « مرتله » ( بضم م - كسر - ت - فتح ل مشدد ) است ، . Montilla [ 13 - ) ] . Grenade [ 14 - ) ] . Jaen [ 15 - ) ] ( بضم همزه - كسر ب - فتح د ) و در روض المعطار با باء مشدد است ، . Ubeda [ 16 - ) ] Guadix [ 17 - ) ] ( بفتح ب - ت ) . Baza [ 18 - ) ] ( بكسر ش - م - ر - فتح ى ) desAlgarves . Sainte - Marie [ 19 - ) ] . Silves [ 20 - ) ] ( بفتح ب - ت ) . Badajoz [ 21 - ) ] Merida [ 22 - ) ] « بضم ب » ( LEvora ) . Labora [ 23 - ) ] ( بكسر ف ) . Ghafec [ 24 - ) ] ( بضم ت - فتح ل ) ( Truxillo ) Tordjela در چاپهاى مصر بغلط « بزجاله است » . [ 25 - ) ] « رباح » ( بكسر ر ) صحيح است نه « رياح » .